Hoe het mozaïek boven de Mariaboog in de nieuwe Bavo oorspronkelijk oogde

Jan Loots, Calvariegroep in de nieuwe Bavo (1925)

Jan Loots, Calvariegroep in het noordertransept van de nieuwe Bavo, uitgevoerd in mozaïek door de Venetiaan Victor Bonata van de firma Wilhelm in Keulen in 1925. Deze afbeelding laat de houten corpus zien, waaromheen Jan Loots zijn voorstelling moest ontwerpen. In 1951 mocht hij dit vervangen door mozaïek.* (Herkomst: Elsevier’s Geïllustreerd Maandschrift).

Toelichting

In 1925 verscheen in Elsevier’s Geïllustreerd Maandschrift een artikel van de kunstcriticus A. van der Boom over het mozaïek van Jan Loots* boven de Mariapoort in de nieuwe Bavo. Het bijzondere daarvan is dat het vergezeld gaat van een foto van de situatie, waarbij het al aanwezige houten corpus centraal staat. Van der Boom schreef hierover:

Deze ruimte zou op zichzelf niet zoo ongeschikt zijn ware het niet dat zich reeds een groote crucifix daarin bevindt, die de heele hoogte van den boog beslaat en de boogruimte dus soliede in tweeën deelt.
Aan Loots werd nu de inderdaad omvangrijke en ten deele ondankbare taak opgedragen de overblijvende muurvlakken met een passende religieuze voorstelling te vullen. Hij koos daarvoor de prachtige mozaïek-techniek, en kwam er een dezer dagen meê gereed. Het bestaande kruisbeeld, van een soort naturalisme, dat zich in niets onderscheidt van de alom bekende weinig fraaie handelsproducten, bepaalde almeteen de eenige voorstelling, die de ontwerper had te kiezen.
Het karakter van zijn ontwerp moest daardoor noodzakelijk iets tweeslachtigs krijgen, door n.1. eenerzijds te moeten aansluiten bij het kruisbeeld, anderzijds te voldoen aan de wetten en eischen van het muurvlak, n.1. dat men het behandelt als ,,vlak”.
Een algeheel bevredigende oplossing was hier dus onmogelijk, niet zoozeer om het kruisbeeld dat daar hing als wel om de naturalistische uitbeelding van dit gegeven. Want het is mijn overtuiging, dat de muurschilder niet de subjectieve beelding heeft te geven, doch dient op te gaan in de welberedeneerde objectieve schoonheid, die hij als goddelijke idee verheven weet boven alle persoonlijke inzichten of verbijzonderde opvattingen. Loots’ compositie is dus in de eerste plaats te zien als een compromis tusschen twee lijnrecht tegenover elkander staande opvattingen.
*

Wat Van der Boom hier als taak van de muurschilder beschrijft rijmt helemaal met de ideeën van J.A. Derkinderen en R.N. Roland Holst, van wie Loots les had gehad aan de Rijksacademie te Amsterdam. Op hun beurt waren zij weer sterk beïnvloed door de kunstleer van de Beuroner school die ook door Joseph Cuypers omarmd werd.*

Wordt vervolgd!

B.
_________________________________

Bronnen

Het teken * in de bovenstaande tekst verwijst naar bronnen die hierna vermeld worden. De volledige beschrijving van de verkorte titels is te vinden in de bibliografie van deze site.

  • Over Jan Loots zie Erftemeijer e.a., Getooid als een bruid , pp. 235-237.
  • Boom, A. van der, ‘Een mozaïek van Jan Loots in de R. K. St. Bavo-Kerk te Haarlem’, in: Elsevier’s Geïllustreerd Maandschrift 35 (deel 70), 1925 juli-december, pp. 293-295, plaat LVII.
  • Hubar, De genade van de steiger, zoektermen register: Derkinderen (i.h.b. paragraaf 2.3.1 en 5.10), Roland Holst (i.h.b. paragraaf 2.3.5 en 6.6.5), Joseph Cuypers (i.h.b. paragraaf 2.1 en 5.7), Beuroner school (i.h.b. hoofdstuk 5 en 8).
  • De verkorte link van dit item is http://wp.me/a4eh3s-E6.
Loading Facebook Comments ...

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *