Op naar Haarlem

De nieuwe Bavo te Haarlem — Je kunt je bijna geen mooiere opdracht voorstellen dan de nieuwe Bavo in Haarlem.* Natuurlijk kende ik het gebouw al, want niet alleen heb ik voor een zuiderling heel wat voetstappen verloren in Haarlem (ik logeerde vaak bij mijn vaders oudste zus aan de Spaarnelaan), maar we zijn er ook een aantal keren met het Cuypersgenootschap geweest. Maar kennen en kennen is twee, dus eigenlijk leer ik dit indrukkende oeuvre van Joseph Cuypers – waar overigens ook zijn vader en zijn zoon aan hebben meegewerkt – nu pas goed kennen. En dat was heel dankbaar, want na de afronding van de waardenstelling eind 2013, heb ik nu opdracht gekregen om een boek te schrijven naar aanleiding van de restauratie. Zeg nu zelf, een mooiere opdracht kun je toch niet bedenken! Maar wat een uitdaging ook!

Waardenstelling — Uitgangspunt voor het boek zijn de vele ontdekkingen die gedaan werden tijdens het schrijven van de waardenstelling. De restauratie van de kathedrale basiliek Sint Bavo, of nieuwe Bavo, is al sinds enige jaren in volle gang. Voorafgaand aan en lopende het project waren verschillende onderzoeken uitgevoerd die tot dusver nog niet tot een meer toegespitste waardenstelling ten behoeve van de besluitvorming hadden geleid. Aanvankelijk luidde de opdracht om alleen de vragen met betrekking tot het interieur onder de loep te nemen, omdat dat het meest opportuun leek. Achteraf bleek dit met name vanwege de polychromie ook nodig te zijn voor (delen van) het exterieur.

Omdat de waardenstelling, de besluitvorming en de restauratie min of meer parallel liepen, had ik gekozen voor de insteek van een groeidocument: aan de hand van modules werden telkens onderdelen behandeld en van een waardering voorzien. Doordat deze tussentijds opgeleverd werden, deden zich naar gelang het onderzoek vorderde, onvermijdelijk nieuwe bevindingen voor. Waar dat opportuun was, heb ik het voortschrijdende inzicht in de vorm van passages in een afwijkende tekstkleur verwerkt. Daarnaast zijn enkele modules door middel van naschriften geactualiseerd. De laatste versie is eind 2013 opgeleverd. Aanvullend heb ik in mei 2014 de laatste hand gelegd aan een notitie over de polychromie van de twee gebeeldhouwde torentjes aan weerszijden van de topgevel van de Mariakapel.

De nieuwe Bavo te Haarlem met de oostpartij in de steigers.

De nieuwe Bavo in de steigers lijkt wel een kunstwerk van Christo (foto auteur, zomer 2013).

Educated guess — Op dit moment al kan geconstateerd worden dat de waardenstelling met veel vondsten en kenniswinst gepaard is gegaan. Toch mag dit resultaat niet verabsoluteerd worden. Omdat er nog heel wat feitelijk onderzoek gedaan moet worden, berust veel op de ‘educated guess’: een wetenschappelijke vorm van raden weliswaar, maar toch een vorm van speculeren, waarvan het erudiete karakter niet verward mag worden met substantiële hardware. Zelfs al verdient het resultaat het etiket van ‘met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid’, associaties vragen om feitelijke onderbouwing. De aard van die onderbouwing hoeft echter niet alleen te bestaan uit geschreven bronnen, maar kan ook aangereikt worden door objecten en contextuele informatie. Wat dat inhoudt, heb ik destijds verwoord in de inleiding van mijn proefschrift, Arbeid en Bezieling, onder de veelzeggende kop: Een poging in de kunst. *

Follow up — De waardenstelling was zowel bedoeld om inhoudelijke informatie te leveren voor de besluitvorming als om het fundament te leggen voor een wetenschappelijke monografie. Het resultaat heeft er toe geleid dat de stichting Kathedrale Basiliek Sint Bavo en de Rijksdienst Cultureel Erfgoed verder met me zijn gegaan voor een publicatie over – de restauratie van – de nieuwe Bavo. In dit verband blijf ik verbonden aan de klankbordgroep.

Opdracht en samenwerking — De waardenstelling werd uitgevoerd in opdracht van de stichting kathedrale basiliek Sint Bavo te Haarlem, in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed te Amersfoort, de gemeente Haarlem, Van Hoogevest Architecten te Amersfoort, Judith Bohan Interieur Restauratie te Haarlem en Davique Sierschilderwerk te Moordrecht. Voor de monografie is de stichting kathedrale basiliek Sint Bavo te Haarlem de opdrachtgever, waarbij de RCE zorg draagt voor de ondersteuning onder meer in de vorm van het benodigde beeldmateriaal.

Wordt vervolgd!

B.1

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!

Gerelateerde onderwerpen

Met één klik op de afbeelding ga je naar …

Lettertekens en emblemen in de galerij onder de lichtbeuk van de apsis. Wat is wat? Bavo RCE Van der Mey Kroning Maria Joep Nicolas, Intrepiditas stadhuis Breda.


  1. Verkorte link van dit item: http://bit.ly/VHH2nB-Haarlem.

    ← Terug naar de hoofdpagina

Loading Facebook Comments ...

One thought on “Op naar Haarlem

  1. Pingback: Glans in de nieuwe Bavo | VanHellenbergHubar.org

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *