Glaskunst in een Twittermoment

Op het Twittermoment ‘Glas‘ verzamelijk ik allerlei tweets over hedendaagse en historische glaskunst. Sinds De genade van de steiger is glas niet meer weg te denken uit mijn belangstelling. Op een niet vermoeden manier heb ik toen kennisgemaakt met het werk van Jan Toorop, Antoon Derkinderen, Joep Nicolas, Matthieu Wiegman om er enkelen te noemen.

Later heb er in het boek over de nieuwe Bavo veel aandacht aan gewijd, zowel vanwege het werk van Joseph Cuypers, als van Jan Dibbets en Marc Mulders. Daarna volgden mijn artikelen over het werk van Annemiek Punt en over het naoorlogse balanceren tussen figuratief, decoratief en modern aan de hand van de glazen van Hugo Brouwer en Charles Eyck in het Fatimahuis te Weert. Wat mij betreft mogen er nog veel opdrachten langskomen.

Over Jan Toorop heb ik hieronder een fragment opgenomen over zijn Nijmeegse Apostelraam.

Maar ga eerst eens hieronder kijken wat glaskunst allemaal teweeg brengt op Twitter.

;-) B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!



’t Apostelraam van Jan Toorop (1908-1909)

Jan Toorop en het Apostelraam uit ‘De genade van de steiger’, p. 275. Klik op het plaatje om te vergroten!

Afb. 223a-e. c. Jan Toorop, Het Apostelraam (1913-1915) in de Jozefkerk te Nijmegen (1908-1909), met een ontwerptekening en details van de koppen
van Christus en de engelen. Vanwege het innovatieve karakter maakte dit
werk van Toorop destijds veel ophef. Dit zal zeker te maken hebben gehad
met de omstandigheid dat er in Nederland nog niet zoveel door Beuron beïnvloede glasschilderingen waren te zien.(90) Dit laatste verklaart ook waarom de ornamentele invulling nog sterk op de neogotiek lijkt te zijn afgestemd, al werd hiermee vermoedelijk een emulatie nagestreefd in glas van het Byzantijns geïnspireerde Beuroner mozaïek. Dat de vorm een ander doel dient, blijkt ook bij een vergelijking met het veel minder statische sectieltableau gewijd aan Aloysius in de Nieuwe Bavokathedraal te Haarlem uit 1907 (zie afb. 81).

Het is opvallend dat Plasschaert in zijn monografie over muurschilderingen blind lijkt voor de Beuroner inslag van (onder meer) dit werk. Zelf schreef Toorop hierover: ‘Maar ik heb er toch genoegen van om het apostelraam op die wijze, liturgisch en alles harmonieus zuiver in aansluiting met de omringende architectuur te hebben gemaakt. Daar moet maar eens een einde komen aan al dat ramengeknoei die onze mooie kerkgebouwen bederven’.(91) Hiermee toonde hij zich een rasecht Violierlid. Herkenbaar in de iconografie zijn aspecten (de blote voeten, de regenboog) die door Nieuwbarn in ‘Het Roomsche Kerkgebouw’ werden benoemd. Heel karakteristiek voor Toorop is het werken met een verdubbeling van koppen, waardoor het effect van diepte ontstaat zonder doorbreking van de tweedimensionaliteit. Opvallend is verder de totale vulling van de bogen in de ramen met figuren, waardoor geen achtergrond viel op te vullen en er een optimale eenheid tussen voorstelling en architectuur van het venster is ontstaan. In de hiëratische houding en plooival van de gewaden volgde Toorop Lenz, evenals in de lijnen van het gewaad van de zittende Christus (a). Het Christushoofd is levensecht, maar in zijn symmetrie volledig geconstrueerd naar een ideaal (d). Hoewel er naar de weergave van types is gestreefd, hebben de koppen van de apostelen een individuele signatuur behouden. Van enkele 
is bekend wie er model voor heeft gestaan. In de hoofden van de twee engelen heeft Toorop het portret van Miek Janssen verwerkt (b-c). Hiermee nam hij een voorschot op de kruisweg van Oosterbeek, waar hij de combinatie van portret, type en halftype ook in symbolische zin verder zou uitwerken. Herkomst: Beeldbank RCE.

Fragment uit De genade van de steiger, p. 275.

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2isWCOh


BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

Kunstkritiek?

Kunstkritiek? 'Glass is more' over het boek 'Annemiek Punt, Monumentale Monumentale Glaskunst 1980-2017'. Screenshot bvhh.nu 2017.

Op de kunstkritiek hieronder op de site van Glassismore.com kom ik nog terug. Wat ik niet begrijp is hoe iemand zo lovend kan beginnen en eindigen, terwijl de rest van het verhaal helemaal niet positief is. En bij dat tussenliggende stuk heb ik nogal eens mijn wenkbrauwen opgetrokken.

Het is het oude verhaal: slecht lezen leidt tot zwak commentaar. En een gebrek aan reflectie op de eigen standpunten vergroot dat nog eens extra uit. Met name deze opmerking van de recensent is veel-, of zo je wil, nietszeggend: ‘Mij lijkt het niet zinvol kleur, spetters ontstaan uit een handeling of geaquarelleerde vlekken alleen door oppervlakkige vormovereenkomsten met het werk van Pollock en dat van Appel en Kandinsky te associëren en daarmee van een kwaliteitsstempel te voorzien’. Hoezo ‘oppervlakkige vormovereenkomsten’! Allereerst gaat het juist niet alleen om vorm, maar om begrippen als handschrift en factuur als intermediair van intuïtie en spontaniteit. En dit krijgt weer een plaats in mijn pleidooi voor de herijking en verlenging van het begrip expressionisme.

En wat moet je met zoiets: ‘in tegenstelling tot kunsthistorici moeten docenten en kunstcritici wel een mening hebben over hedendaagse, internationale kunst en vormgeving’. Alsof er een schot in mijn hersens zit tussen de kunsthistoricus en de persoon die om kunst geeft. Het is niet alleen een achterhaald idee dat de kunsthistoricus geen mening heeft – zowel op het fysieke niveau van de hersenen als filosofisch is dat onmogelijk – maar dat geldt al helemaal niet in de erfgoedsector. Ik heb immers een waardestelling geschreven en dat betekent dat je aan de hand van vaststaande criteria, op grond van een geobjectiveerde oordeel, je mening formuleert. Hierbinnen zijn ook meer subjectief geachte aspecten als belevingswaarde en esthetica van belang. Maar zoals ik bijna als een mantra blijf herhalen: dat iets subjectief is, betekent niet dat je het niet kunt objectiveren.

En zo zijn er wel meer kanttekeningen te plaatsen.

Je moet wel even scrollen naar beneden voor het eigenlijke commentaar van Angela van der Burght. Wat mij betreft mag je het ook overslaan, hoewel je natuurlijk ook van een slordige manier van recenseren veel kunt leren.


Annemiek Punt in de kunsthistorie geplaatst tussen Kandinsky, Pollock en Appel

Monumentale Glaskunst 1980-2017
Author: Dr. Bernadette van Hellenberg Hubar, Prof. dr. Wessel Stoker, Dr. Joost de Wal

De monumentale glaskunst van Annemiek Punt (Hengelo, 1959) heeft definitief een plaats gekregen in de kunstgeschiedenis. Kunsthistorici Dr. Bernadette van Hellenberg Hubar en Dr. Joost de Wal en godsdienstfilosoof Prof. dr. Wessel Stoker hebben onderzoek gedaan naar de kunstwerken van Annemiek Punt en gaven het plaats en betekenis in de moderne Nederlandse monumentale glaskunst. Het werk van Punt staat in de traditie van vernieuwende Nederlandse glazeniers als Joep Nicolas en Gunhild Kristensen. Maar ook op internationale schaal heeft haar unieke stijl een officiële plek gekregen, tussen onder meer Wassily Kandinsky, Jackson Pollock en Karel Appel.

Annemiek Punt is een van de zeldzame vrouwen in het zware vak van de monumentale glaskunst. Sinds 1980 voerde ze meer dan zeventig opdrachten uit voor ramen, beglazingen, glaspanelen en glasreliëfs in kerken, stiltecentra, instellingen en woningen. Tegelijkertijd verrijkte zij haar vakgebied met nieuwe technieken en oplossingen: fusing (glasversmelten), het versmolten wandreliëf, en de combinatie van versmolten glas met glas in lood. Al haar werk voert zij zelfstandig uit, in eigen atelier. Punts kleurgebruik en abstract-expressionistische stijl worden alom geprezen; haar glaskunst is over de hele wereld te zien, van Amsterdam tot Berlijn, van Roermond tot Nagasaki.

De bevindingen van de kunsthistorici vormen het eerste overzicht van meer dan 35 jaar monumentale glaskunst van Annemiek Punt in Nederlandse kerken, stiltecentra, woningen en andere gebouwen. Daaronder de prestigieuze opdracht voor de Nieuwe Kerk in Delft in 2006; haar nationale doorbraak.

Annemiek Punt

Annemiek Punt begon in 1979 haar atelier voor gebrandschilderd glas in lood in Denekamp. De opleiding voor het glazenieren en brandschilderen heeft Annemiek gevolgd in Duitsland, waar zij ook de kennis van scheikundig en ambachtelijk handwerk eigen maakte. Om het gevoel voor kleuren en lijnen nog beter onder controle te krijgen, volgde Annemiek begin jaren ’80 naast haar werk in het glasatelier een vijfjarige aanvullende HBO studie aan de AKI (kunstacademie) in Enschede.

In 1994 vestigde zij zich in Ootmarsum (Ov), waar haar atelier en galerie gevestigd zijn in een voormalig kindertehuis aan de Kloosterstraat. Daar ontwikkelde en verfijnde zij haar kenmerkende gebruik van kleuren en vond ze voldoende rust en ruimte om haar fascinatie voor kleur, vorm, techniek en gevoel tot uiting te brengen. Haar ontwerpen zijn zowel figuratief als abstract, maar altijd even boeiend en tijdloos. Naast het gebrandschilderde glas-in-lood heeft Annemiek zichzelf versmelten van glas eigengemaakt. In de veelkleurige glasobjecten ziet men haar ervaring terug, zowel in het glassnijden als in het kleur- en vormgevoel.

Dr. Bernadette van Hellenberg Hubar is kunsthistoricus en leidt als erfgoedspecialist haar eigen bureau. In 2013 verscheen haar standaardwerk De genade van de steiger. Monumentale kerkelijke schilderkunst in het interbellum (met Angelique Friedrichs en Gerard van Wezel). Recent publiceerde ze De nieuwe Bavo te Haarlem. Ad orientem – Gericht op het oosten (2016). In 1997 ontving zij de Karel van Manderprijs voor waardevol kunsthistorisch onderzoek.

Prof. dr. Wessel Stoker bekleedde de bijzondere leerstoel Esthetica aan de Vrije Universiteit Amsterdam en is thans emeritus hoogleraar en gasthoogleraar aan de Vrije Universiteit. Hij publiceerde over godsdienstwijsgerige onderwerpen, zoals Is vragen naar zin vragen naar God? (1993) en Is geloven redelijk? (2004). Over kunst en religie schreef hij Kunst van hemel en aarde. Het spirituele bij Kandinsky, Rothko, Warhol en Kiefer (2012). Hij is de oprichter van Figura Divina, een collectief van hoogleraren dat symposia organiseert en bundels publiceert over kunst en religie.

Dr. Joost de Wal is zelfstandig kunsthistoricus. Hij promoveerde in 1999 op Kunst zonder kerk. Nederlandse beeldende kunst en religie, 1945-1990 (2002). In 2015 verscheen Hedendaagse kunst in Nederlandse kerken, 1990-2015. Van Jan Dibbets tot Tinkebell (met bijdragen van Frank Bosman, Justin Kroesen, Wouter Prins en anderen), in 2016 de monografie Harry van Kuyk (1929-2008). Wit op wit. En zwart. Reliëfdrukken en kunstenaarsboeken. Voor Het Noordbrabants Museum in Den Bosch maakte hij met Wout Herfkens de tentoonstelling en catalogus Verspijkerd en verzaagd. Hergebruik van heiligenbeelden in de Nederlandse beeldhouwkunst (2017).


De kunstkritiek van Angela van der Borcht

Heerlijk zo’n uitdagende stelling waarbij het werk van Punt in de traditie van vernieuwende Nederlandse glazeniers als Joep Nicolas en Gunhild Kristensen wordt geplaatst, maar ook op internationale schaal haar unieke stijl een officiële plek heeft gekregen tussen onder meer Wassily Kandinsky, Jackson Pollock en Karel Appel.

De eeuwenoude techniek van het fusen werd in 1974 door Bulls Eye opnieuw geïntroduceerd en toen het daarvoor geschikte vlakglas en de granulaten werden geproduceerd, werd de techniek o.a. door Frank van den Ham in zijn werk toegepast en begon hij met het geven van cursussen. De temperatuur bij deze techniek is overigens rond de 800 Cº ook voor floatglas.

Het vervaardigen van glasvensters door ovenvormtechnieken waaronder het versmelten werd in Nederland als eerste toegepast door Van Tetterode en hier werkte o.a. Florian Lechner (D) die zijn architecturale werken en opdrachten in deze technieken opbouwde. Ook Stanislav Libensky en Jaroslava Brychtová pasten de techniek toe in de kapel van de St. Vitus Kathedraal in Praag. En of de glazeniers en kunstenaars nu vrouwelijk (bijv. Sylvia Nicolas) of mannelijk waren of als echtpaar samen de werken ontwierpen en uitvoerden al of niet in eigen atelier zegt niets over de kwaliteit van die werken. Bij beeldende kunstenaars zie ik wel vaker radicale vernieuwende oplossingen omdat zij niet gehinderd door enige kennis van de techniek en het materiaal, een ultieme oplossing zoeken en met het uitvoerend atelier in discussie gaan bij het maken van keuzes, zoals het werk van Ann Veronica Janssens in de kapel Saint Vincent, Grignan, Frankrijk.

De toepassing van vlakglas in de architectuur werd tot de jaren zeventig monumentale vormgeving of architectuurkunst genoemd en dient de gemeenschap: voor openbare gebouwen, scholen, kerken en religieuze gebouwen zijn wandschilderingen, gebrandschilderde vensters, verlichting, glasmozaïeken, tapijten, meubilair en serviezen vaak als één totaalvormgeving ontworpen en als studierichting aangaande ambachts- en nijverheidskunst vanaf 1904 aanwezig op vele Nederlandse academies, nu alleen nog bestaand in België. Door de terreur van de Thermopane, de veranderende architectuur, gebrek aan opdrachten en goede teken- en schilderopleidingen verloren veel kunstenaars zich in de jaren tachtig in het fusen, saggen en slumpen en zorgden zij niet voor vernieuwingen binnen de religieuze kunsten en/of architecturale kunsten. Daarvoor blijft ook het werk van Punt teveel bij de grafische opvattingen van de Duitse naoorlogse glazeniers waarvan Patrick Reyntiens in de jaren 70-tig al zei dat het nog steeds oorlog was op de Duitse ramen.

Mij lijkt het niet zinvol kleur, spetters ontstaan uit een handeling of geaquarelleerde vlekken alleen door oppervlakkige vormovereenkomsten met het werk van Pollock en dat van Appel en Kandinsky te associëren en daarmee van een kwaliteitsstempel te voorzien. In tegenstelling tot kunsthistorici moeten docenten en kunstcritici wel een mening hebben over hedendaagse, internationale kunst en vormgeving. En ik denk dan ook niet dat over 100 of 200 jaar Punts oeuvre als verwant aan dat van Wassily Kandinsky, Jackson Pollock en Karel Appel de kunstgeschiedenis is ingegaan.

Dus een leuk boek om te lezen, het is goed geschreven en gemaakt en als naslagwerk van het werk van Annemiek Punt zeer bruikbaar.

Angela van der Burght


Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2uGQSqt

Omdat veel webpagina’s van URL veranderen of verdwijnen, bijgaand een link naar het oorspronkelijke item op Evernote.

Terug naar de hoofdpagina.

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

Recensie Annemiek Punt

Recensie Nederlands Dagblad 7 juli 2017 boek ‘Annemiek Punt Monumentale glaskunst 1980-2017’.

Morgen, 9 juli 2017, verschijnt het boek over de monumentale glaskunst van Annemiek Punt. Samen met uitgever, redacteur en collega Joost de Wal en godsdienst(kunst)filosoof Wessel Stoker heb ik een analyse gemaakt van het gebouwgebonden oeuvre van deze kunstenares, die een van de weinige glazeniers is in Nederland.

Wat dat heeft gebracht? Daar krijg je een aardige indruk van door de recensie van Roel Sikkema in Nederlands Dagblad onder deze link.

Een enkel citaat dat aanhaakt op het eerdere boek over Annemiek Punt, Passie in glas, uit 2009:

  • ‘Maar het nieuwe boek is toch andere koek. “Het is door kunsthistorici geschreven, die een duiding geven van mijn werk”, zegt Annemiek Punt. “Het werk krijgt zo een plaats in de kunstgeschiedenis tussen dat van anderen. Het is heel merkwaardig als anderen over jou schrijven. Het is net of ik mezelf daar beter door leer kennen.”’

Het grappige is dat dit ook haar eerste reactie was toen ze mijn artikel in concept had gelezen.

Nederlands Dagblad vat mijn bijdrage samen in sleutelbegrippen als expressionisme, Joep Nicolas, Kandinsky, Cobra; de (spontane) mimesis en impliciet de herkenning door de toeschouwer. Hoewel ik hierbij een verbinding leg met de symboliek en spirituele kant van het werk van Punt, heeft Sikkema dat aspect vooral uitgediept bij het stuk van Wessel Stoker. Zijn paradox dat ‘het calvinisme de abstracte kunst heeft bevorderd’ wordt mooi geïllustreerd aan de hand van het werk van Punt. Wat onderbelicht blijft in de recensie is de oeuvrelijst die Joost de Wal heeft opgesteld, zijn stuk over de twee majeure technieken van Annemiek Punt – glas in lood en glasfusing – en een biografie in jaartallen. Allemaal zaken waardoor het boek een volwaardige monografie is geworden.

Nederlands Dagblad draagt als motto: ‘Christelijk betrokken’. Het zal dan ook niet verbazen dat deze krant gereformeerde roots heeft. Waarom ik hier de aandacht op vestig? Omdat de laatste recensies van mijn monografie over de nieuwe Bavo eveneens uit de protestants christelijke hoek komen. Ik ben benieuwd of het bij dit boek over Annemiek Punt ook zo stil blijft in de katholieke pers.

B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verwijzingen en verdere informatie

  • Het boek over Annemiek Punt kan geciteerd worden als: Wal, Joost de, Bernadette van Hellenberg Hubar en Wessel Stoker. Annemiek Punt Monumentale glaskunst 1980-2017. Utrecht: Gebr. de Wal, 2017. ISBN 978-90-817976-2-7.
  • Wil je digitaal door het exemplaar bladeren of het boek bestellen? Volg dan deze link.
  • Voor een PDF van de recensie in Nederlands Dagblad surf je naar deze URL.

Verkorte link van dit item op de webpagina met recensies: http://bit.ly/2u3fY3J

Verkorte link van deze blog: http://bit.ly/2uCdiHx

Collectie recensies boek Annemiek Punt

De collectie recensies open ik met die van Rob Weeber vanwege het mooie citaat van Jan Engelman dat hij uit mijn bijdrage haalde. De overige besprekingen staan daaronder, rijp en groen.

Achterhoek Nieuws 8 juli 2017

BORCULO – Hoe kan het toch dat ook bekende kunstenaars relatief onbekend blijven en slechts een kleine groep in het (wetenschappelijk) brandpunt van de belangstelling komt te staan? Als leek is het moeilijk om te beoordelen wat echte kunst is en wat het belang ervan is voor de mensheid. Het moet dus van een andere groep mensen komen, kenners zoals kunsthistorici, die ons wijzen op een zekere samenhang van ontwikkelingen in een bepaald tijdperk waarbinnen individuele kunstuitingen hun plek verdienen en waarmee dit tijdsbeeld bevestigd en zelfs jaren na dato ook verdiept wordt.

Door Rob Weeber

De Borculose glaskunstenares Annemiek Punt (1959) maakt al vele jaren bijzonder werk dat internationaal hoog in aanzien staat. Met name haar kennis en toepassing van de versmeltingstechniek van glas (glasfusen) heeft haar al jaren een unieke plek in de (kleine) wereld van befaamde glaskunstenaars bezorgd. Aan nationale bekendheid ontbrak het ook niet, zeker niet na haar creatie in 2006 van het ‘gele’ Jaïrus raam, het glas voor de Nieuwe Kerk in Delft. Volgens de kenners was dit eens te meer het bewijs dat Annemiek niet alleen met glas werkt, maar zelfs ‘in glas denkt’. Sinds 1980 heeft ze meer dan zeventig opdrachten uitgevoerd voor gebouwen, kerken, stiltecentra, instellingen en woningen, variërend van ramen tot glaspanelen en glasreliëfs. Het maken van werken voor gebouwen wordt ook monumentale kunst genoemd. En juist hiermee heeft ze zich dermate onderscheiden dat ze nu ook door de wetenschap is omarmd. Haar werk is geduid onder de stroming abstract expressionisme en vergeleken met het werk van grote voorlopers als de Nederlanders Joep Nicolaas en Gunhild Kristensen, de Duitser Wassily Kandinsky, bekend van ‘Der Blauwe Reiter’ en de Amerikaan Jackson Pollock. Joep Nicolaas gold als een van Nederlands meest bekende en vernieuwende glazenier en glaskunstenaar van de 20e eeuw. Het monumentale werk van Annemiek Punt is begin 2016 op initiatief van kunsthistoricus dr. Joost van Wal onderzocht door kunsthistorica dr. Bernadette van Hellenberg Hubar en godsdienstfilosoof prof. Dr. Wessel Stoker. Dit heeft geresulteerd in een definitieve plek van haar monumentaal glaskunstwerk binnen de vaderlandse kunstgeschiedenis. Het werk is onder meer getoetst aan de hand van drie begrippen, schoonheid, betekenis voor de wetenschap en cultuurhistorische waarde. Maar misschien wel is het mooiste compliment aan haar het citaat dat kunsthistorica Van Hellenberg Hubar aanhaalt. Het dateert uit 1955 van Jan Engelman: “Door al dat denken in generaties en groeperingen, door het beate geloof in “de” ontwikkeling der kunst, zijn wij vorstelijk aan het vergeten dat de billijkheid en de intelligentie ons opleggen, ieder figuur (en zelfs ieder schilderij) als een apart fenomeen te beschouwen.”

Dr. Joost van Wal heeft een boekje over het monumentale werk van de afgelopen 35 jaar van Annemiek Punt uitgebracht, voorzien van uitleg van hemzelf en de beide onderzoekers en natuurlijk met veel afbeeldingen van de betreffende werken. De titel is: Annemiek Punt, Monumentale glaskunst 1980-2017 (ISBN 978-90-817976-2-7). Op 9 juli is de presentatie ervan in de galerie van Annemiek Punt aan de Kloosterstraat 5 te Ootmarsum. Iedereen is van harte welkom tussen 14.00 en 17.00 uur.

In november verschijnt er bovendien een artfilm over het werk en leven van Annemiek Punt, gemaakt door de bekende cineast Fokke Baarssen uit Zwolle. Deze film is te zien tijdens een expositie bij Te Lintelo Wonen in de Spoorstraat in Haaksbergen. Voor meer informatie over Annemiek Punt:
www.annemiekpunt.nl

Nederlands Dagblad 7 juli 2017

Recensie Nederlands Dagblad 7 juli 2017 boek ‘Annemiek Punt Monumentale glaskunst 1980-2017’.

Op 9 juli 2017 verscheen het boek over de monumentale glaskunst van Annemiek Punt. Samen met uitgever, redacteur en collega Joost de Wal en godsdienst(kunst)filosoof Wessel Stoker heb ik een analyse gemaakt van het gebouwgebonden oeuvre van deze kunstenares, die een van de weinige glazeniers is in Nederland.

Wat dat heeft gebracht? Daar krijg je een aardige indruk van door de recensie van Roel Sikkema in Nederlands Dagblad, waaraan ik een afzonderlijke blog heb gewijd.

Tubantia 7 juli 2017

Peter Zandee, ‘Boek over glaskunst Borculose Annemieke Punt ten doop in Ootmarsum’ — BORCULO / OOTMARSUM – De monumentale glaskunst van Annemiek Punt (1959) doet er toe, kunsthistorisch gezien. De kunsthistorici Bernadette van Hellenberg Hubar en Joost de Wal en godsdienstfilosoof Wessel Stoker hebben onderzoek gedaan naar de kunstwerken van Annemiek Punt en beschrijven ze in het boek Annemiek Punt, Monumentale glaskunst 1980-2017.

Lees dit artikel verder op de site van Tubantia of via Evernote.

Verwijzingen en verdere informatie

  • Het boek over Annemiek Punt kan geciteerd worden als: Wal, Joost de, Bernadette van Hellenberg Hubar en Wessel Stoker. Annemiek Punt Monumentale glaskunst 1980-2017. Utrecht: Gebr. de Wal, 2017. ISBN 978-90-817976-2-7.
  • Wil je digitaal door het exemplaar bladeren of het boek bestellen? Volg dan deze link.
  • Volg deze links voor meer informatie over Joost de Wal en uitgeverij Gebroeders de Wal.
  • Voor een PDF van de recensie in Nederlands Dagblad surf je naar deze URL.

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2u3fY3J

Hoe het boek oogt | Bestellen

Het boek over de monumentale glaskunst van Annemiek Punt is uit en zo oogt het:

Wil je het bestellen, surf dan naar de webwinkel van Annemiek Punt. De introductieprijs is € 25,00 (dit wordt na 9 juli € 27,50).

Het boek over een van de weinige vrouwelijke glazeniers in Nederland is bedacht, ontwikkeld en samengesteld door kunsthistoricus Joost de Wal die tevens de beeld- en (eind)redactie gedaan heeft. Met studio frederik de wal die voor de vormgeving van de publicatie tekende, vormt hij het samenwerkingsverband Gebr. de Wal, dat als uitgever van dit boek optreedt.

Wat is het resultaat?
  • Joost de Wal heeft, behalve voor de productie, gezorgd voor de biografie, de oeuvrelijst en een boeiend verhaal, getiteld ‘Techniek en vernieuwing’. Boeiend, omdat het nog eens illustreert dat bij kunstenaars als Annemiek Punt het een niet los te zien is van het ander.
  • Godsdienstfilosoof Wessel Stoker duikt in het verleden en geeft een rijkgeschakeerd beeld van hoe in het oeuvre van Annemiek Punt bijbelse en spirituele thema’s samenkomen met hun aloude rituele zeggingskracht en symboliek. Zo maakt hij duidelijk dat een geseculariseerde wereld doorborduurt op de spirituele erfenis van het verleden.
  • Zelf benader ik het werk van Annemiek Punt vanuit de erfgoedsector. Ik heb een waardestelling geschreven die in principe ingezet zou kunnen worden mocht haar werk ooit bedreigd worden. Want dat is met de omloopsnelheid van gebouwen in onze tijd geen denkbeeldig probleem. Met name de duurzame rol van het expressionisme en de oerkracht van de mimesis komen naar voren, terwijl verder de voltooiende inbreng van de toeschouwer in kaart is gebracht.

Echt een boek om cadeau te geven!

B.
Annemiek Punt, Liefdeskapel Lonneker 1989. Herkomst AnnemiekPunt.nl


Titelbeschrijving

Wal, Joost de, Bernadette van Hellenberg Hubar, en Wessel Stoker. Annemiek Punt Monumentale glaskunst 1980-2017. Utrecht: Gebr. de Wal, 2017.

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2tcl7Gs

BewarenBewaren

Vriendenbrief aan de vooravond van Kerstmis

Een vriendenbrief, wat is dat nu weer? En waarom heet dat geen nieuwsbrief? Omdat ik me hiermee niet richt tot mijn netwerk van zoveel honderd adressen, maar tot de mensen die me na staan, die me door het jaar heen volgen en steunen, en met wie ik graag het jaar doorloop. Oude vrienden en nieuwe vrienden, fysieke contacten en virtuele relaties. Een bont gezelschap dat over het merendeel mijn liefde voor kunst, cultuur en erfgoed deelt. Wat wil ik op mijn beurt graag met jullie delen?

Het boek over de nieuwe Bavo is goed ontvangen

De Mariakapel van de nieuwe Bavo (1951) met het altaar van Joseph Cuypers en Johannes Maas (1898).

De blikvanger van de aankondiging van de vriendenbrief toont – geheel in de sfeer van de kerstdagen – de Mariakapel van de nieuwe Bavo. Een van de mooiste opdrachten ooit leidde tot een prachtig vormgegeven boek over de kathedraal van Haarlem. Veel heb ik er op deze site al over geschreven en zoals vroeger plakboeken met krantenknipsels werden gemaakt, vergaar ik nu opmerkingen en kritieken digitaal.

De grappigste kwam van het Reformatorisch Dagblad dat ik zekerheidshalve op Evernote heb opgeslagen. De journalist signaleert op basis van recent onderzoek interessante verbanden tussen de oude en de nieuwe Bavo. Dat doet hij aan de hand van mijn boek en dat van Thomas von der Dunk. Ik zal niet zeggen Bien étonnés de se trouver ensemble, want Thomas en ik delen een verleden als actieve leden van het Cuypersgenootschap. Maar het was toch wel frappant.

‘Laat je dat nu makkelijk los, zo’n groot project?’, wordt me wel eens gevraagd. Nee, helemaal niet, maar als zelfstandig onderzoeker heb je geen keus. Je moet weer verder met het volgende project, waar ik tot mijn vreugde Joseph Cuypers (en Jan Stuyt) weer tegenkwam. Dat was bij de Annakerk en vooral de Laurentiuskerk in ’t Ginneken in Breda. Ik schreef er een artikel over voor ifthenisnow.eu.

Ondertussen heb ik over Joseph Cuypers zelf ook een artikel geschreven in verband met het project van de inventarisatie van het archief dat Pierre M. Cuypers begin dit jaar in bruikleen gaf aan het gemeentearchief van Roermond. Je kunt het via deze link inzien. Deze drukproef is exclusief de laatste verbeteringen, dus wil je het ‘schoon’ en in drukvorm zien, surf dan naar De Spiegel van Roermond en bestel dit jaarboek van 2017.

Wie weet zien we elkaar nog in Roermond of Haarlem. Want beide plaatsen zal ik komend jaar zeker nog een aantal keren aandoen.

Een nieuw boek over Annemiek Punt

'Thomas Moore' van Annemiek Punt in de kathedraal van Roermond. Foto bvhh.nu 2016.

Een leuke opdracht die via collega Evelyne Verheggen mijn kant op kwam, was het artikel over glazenier Annemiek Punt. Ik dacht dat het om een artikel zou gaan, maar het blijkt een boek te zijn, waarvan de andere bijdrage wordt geleverd door esthetisch filosoof Wessel Stoker die onder meer naam maakte met de publicatie: Kunst van hemel en aarde. Het spirituele bij Kandinsky, Rothko, Warhol en Kiefer (2011). Ik heb zijn verhaal nog niet gezien, maar ik ben er heel benieuwd naar. Het gaat vast een bijzonder boek worden. Je leest er meer over onder deze link.

Powervrouwen voor Free a girl

Ik weet dat we aan het einde van het jaar doodgegooid worden met goede doelen, maar ik ben zo vrij om er eentje in het bijzonder aan te bevelen. Dat is het initiatief van monumentenfotograaf Léontine van Geffen-Lamers: ‘Powervrouwen voor Free a girl’. Meer informatie vind je onder de link op deze site of op ifthenisnow.eu. Direct doneren? Ga dan naar http://bit.ly/Powervrouwen-FreeAGirl.

Opiniestuk van Léontine van Geffen-Lamers: 'Powervrouwen voor Free a girl' 2016.

#KunstinBreda

Het schrijven van waardestellingen over de niet beschermde religieuze kunst in Breda – aan en in de gebouwen of solitair in de publieke ruimte – was ’n groot feest. Marjanne Statema en ik zijn van de ene verbazing in de andere gevallen. Mooi om dan van de mannen van de gemeente te horen dat ze geen idee hadden dat er zoveel bijzonders tussen zat. Wel eens gehoord van pyrofotografie? Of van een expressionistisch wegkruis? Of van … ach wat, ga eens kijken onder deze link.

Leen Douwes, Wegkruis te Breda (1930). Foto Marjanne Statema 2014.

#Kerkverhalen

Met Menno Heling van if then is now heb ik afgelopen jaar het project #kerkverhalen opgezet. Het idee is om de rijkdom aan verborgen schatten in de kerken in het licht te zetten door middel van verhalen. Als platform voor verhalen over toerisme, kunst en erfgoed past dit bij uitstek in de doelstellingen van if then is now. Veel kerken zullen de komende jaren gesloten en herbestemd of – als het aan de Nederlandse kerk ligt – gesloopt worden. Door te helpen om een museale omslag te maken kunnen de kerken die voor de eredienst open blijven op meer fronten een publieksfunctie vervullen. Want medegebruik zal nodig blijven om inkomsten voor het beheer van deze gebouwen te genereren, of dat nu op het gebied van de kunsten is of andersoortige manifestaties.

Het leverde een leuk interview op van Rob den Boer in Christelijk weekblad.

Interview over #kerkverhalen in Christelijk Weekblad (2016).

Meer over #kerkverhalen kun je vinden op deze site en bij ifthenisnow.eu door #kerkverhalen in te voeren in het zoekscherm. Binnenkort worden de verhalen gebundeld op een aparte website.

De glasnegatieven van Cuypers

Ga maar direct kijken naar de diashow over de glasnegatieven in het Cuypershuis die dringend gerestaureerd moeten worden. Dan weet je waarom crowdfunding nodig is. Dit soort acties laat je beseffen hoe veel er nog is waarvan we nauwelijks iets weten. Inderdaad, Cuypers maakte al heel vroeg gebruik van de publicitaire mogelijkheden van de fotografie. Meer bijzonder is de exercitie die hij in 1860 in Breda uitvoert, waarbij foto’s gebruikt worden in het restauratieproces. Mijn collega-Cuyperianen Wies van Leeuwen en Lidwien Schiphorst betitelen deze werkwijze als heel vroeg en dat lijkt me terecht. Maar wat hebben we nu aan vergelijkingsmateriaal? Hoe ging het er elders aan toe?

Zo zie je maar weer dat iedere vondst niet alleen antwoorden brengt, maar vaak nog meer vragen oproept. Dat is natuurlijk ook het mooie aan dit vak.

Tentoonstelling en crowdfunding glasnegatieven Cuypershuis (2016).

De foto toont een van de glasnegatieven die Pierre M. Cuypers uit Bemmel bij gelegenheid van de opening van de tentoonstelling aan de verzameling toevoegde. Je ziet zijn vader Charles op de schoot van zijn overgrootvader Pierre, zijn grootvader Joseph links en zijn ooms, Pierre junior en Michael, staand. De foto is genomen op een van de mooiste plaatsen in het museum, de Cuyperszaal die Joseph in 1907-1908 in het complex integreerde.

Dit goede doel kan gesteund worden tot medio maart. Surf daarvoor naar http://bit.ly/Cuypersglasnegatieven.

Bach’s Weihnachtsoratorium

Rest mij ieder van jullie een zalig Kerstmis, ontspannen feestdagen en een voorspoedig 2017 toe te wensen. Zelf kwam ik in de stemming door naar het Weihnachtsoratorium van Bach te luisteren. Ik vond een prachtige, historische uitvoering van Nikolaus Harnoncourt (1929-2016) op Youtube, die ik jullie van harte kan aanbevelen: klik hier voor de cantates 1-3 en hier voor de cantates 4-6. In een tijd waarin we tastend voorwaarts schuifelen – want dat we in zwaar weer verkeren en de wind voorlopig niet af zal nemen is wel duidelijk – brengt Bach je met zijn muziek terug naar het wonder van het Kerstfeest.

Dat gevoel van peis en vree is een schaars goed, dus laten we dat met elkaar delen.

;-) Bernadette

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verkorte link van dit item: http://bit.ly/VHH-Vriendenbrief

Annemiek Punt


Met mijn eerste waardestelling van het monumentale oeuvre van een levende kunstenares.

;-) B.

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2eoB83F

Glazenier vandaag de dag

Artikel #AnnemiekPunt klaar, @Glaskunst! Sublieme Thomas More in kathedraal Roermond, @ifthenisnow @EMFVerheggen

Een interessante uitdaging om een artikel te schrijven over een levende kunstenaar. De eerste ervaringen heb ik daarmee opgedaan in het Bavoboek, maar toen ging het erom om te laten zien hoe de eigentijdse kunstwerken zich verhouden tot het iconografische gedachtegoed dat bouwheer en architect inspireerde, toen ze de kathedraal ontwierpen. Nu gaat het om het positioneren van een persoon en haar oeuvre, vergelijkbaar met wat ik in De genade van de steiger heb gedaan. Na het gesprek wat ik met glazenier Annemiek Punt en haar partner Astrid Vroemesse heb gehad buitelen de ideeën door mijn hoofd. Omdat ik vrijwel altijd schrijf op mijn intuïtie, zal dat vast ook hier gebeuren. Ik ben benieuwd waar het me brengt.

Inmiddels is het artikel ingeleverd en zowel Joost de Wal, de eindredacteur van het boek, als de persoon om wie het tenslotte gaat, Annemiek Punt, is tevreden. De eerste vond het ‘een rijk en wijs verhaal’: ‘helder & compleet en logisch van opbouw’. De kunstenaar schreef me: ‘Erg indrukwekkend! Het is net of ik mezelf beter ken nu’. Dat laatste is heel mooi en kernachtig gezegd, want dat is wel wat er kan gebeuren als iemand bij wijze van spreken drie stappen naar achteren zet en jouw oeuvre bekijkt als deel van de geschiedenis. Of misschien beter, een geschiedenis, want iedereen heeft nu eenmaal als vertrekpunt zijn of haar visie op het verleden; hoe wetenschappelijk ook. En ja, je hebt het al in de gaten, ik werp met deze volzinnen ook wat rookgordijnen op, omdat ik op een plezierige manier verlegen ben met de complimenten.

Heb ik je nieuwsgierig gemaakt? Surf dan naar de bestelpagina met het inkijkexemplaar.

;-) B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2tLHXSa

#Glas

 


Apsisramen Pierre Cuypers-Frans Nicolas (1873), Martinuskerk #KunstinBreda. bvhh.nu 2016.
De apsisramen in de Martinuskerk van Princenhage, ontworpen door Pierre Cuypers en uitgevoerd door atelier Frans Nicolas (1873). #KunstinBreda. Foto bvhh.nu 2016.

Werk in uitvoering

Laurentius-Elisabethkathedraal Rotterdam, Jan Dunselman circa 1922. Foto bvhh.nu 2017.
De steigers in de apsis van de Laurentius-Elisabethkathedraal met het Laatste Avondmaal van Jan Dunselman (1863-1931). Hier speelt zich mijn volgende publicatie af. Foto bvhh.nu 2017.

De volgende projecten en activiteiten zijn in uitvoering:

  • Het schrijven van een E-publicatie over de schilderingen van de Kees Dunselman – deels naar ontwerp van zijn broer Jan – in de koortravee en apsis van de Laurentius-Elisabethkathedraal te Rotterdam.
  • De publicatie van een boek over glazenier Annemiek Punt met co-auteur Wessel Stoker onder redactie van Joost de Wal.
  • Opzetten van een platform @kerkverhalen naar aanleiding van de bijeenkomst in Alkmaar, 12 mei 2016, georganiseerd met if then is now: De kerk in het midden. Hoe je met verhalen kerkelijk erfgoed helpt: http://bit.ly/ITIN-kerkverhalen | http://bit.ly/KihM-alg. Lees hier het interview met het Christelijk Weekblad over dit project: http://bit.ly/2972MzH

  • Waardestellend onderzoek in het kader van de herbestemming van de Paterskerk te Eindhoven. Wat staat er zoal op de site?
  • Het opstellen van twee brochures op basis van De genade van de steiger in opdracht van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. De kopij is ingeleverd en het wachten is nu op de uitvoering.

Recent of al wat langer voltooid

  • Het schrijven van waardestellingen in het kader van #KunstinBreda, waarover je onder deze link meer vindt: http://bit.ly/KunstinBreda-VHHorg, inclusief de updates op Twitter via de hashtag #KunstinBreda.

Joep Nicolas Breda

Meer weten over wat ik vanaf 1996 heb gedaan? Ga naar het item In vogelvlucht onder het tabblad Projecten.

B.1

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


  1. Verkorte link van dit item: http://bit.ly/1Zvd3Y1