Een tweede Salomon in vakblad Vitruvius

Een tweede Salomon — Voor het nieuwe nummer van Vitruvius heb ik een artikel geschreven met de hoofdlijnen van mijn E-boek dat in februari 2018 is verschenen. Het heeft me altijd gefascineerd, die toe-eigening of misschien beter nog, transpositie van grote mannen uit het verleden door de typering van ‘tweede’ of ‘andere’. Natuurlijk is dit een juweel van een retorische figuur die ongetwijfeld nog op de klassieken teruggaat en in de middeleeuwen leidde tot de eervolle benaming van de architect van Karel de Grote, Einhard, als een ‘Beseleel secundus’, een tweede Beseleel of Bezaleël. Dat was niemand minder dan de oudtestamentische bouwmeester van het mobiele heiligdom van de ark van het verbond, waarmee Gods volk door de woestijn trok. Vele eeuwen later zou Pierre J.H. Cuypers eveneens als een tweede Bezaleël betiteld worden, en wel door zijn zwager, de literator en kunsttheoreticus, J.A. Alberdingk Thijm. Werd de architect vernoemd naar zijn voorganger uit Exodus, de bouwheer werd vergeleken met de koning die opdracht gaf tot de bouw van de tempel in Jeruzalem, Salomon. En wat dat betekende voor het Rotterdam in het eerste decennium van de twintigste eeuw, daarover gaat dit artikel.

VIT_Apr.2018_Bernadette_v3

Je kunt dit artikel over de ‘tweede Salomon’ in het bovenstaande scherm downloaden via de knop rechts van ‘zoom’.*

Ook het E-boek kan gratis gedownload worden!

Er zijn nog altijd mensen die het niet zien, maar zoals ook bleek tijdens de excursie van het Cuypersgenootschap, oktober 2017, Rotterdam is machtig interessant!

;-) B.

Een tweede Salomon | Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Bronnen en verdere informatie

De * in de tekst hierboven verwijst naar de volgende bronnen (opgemaakt met Zotero):

  • Bernadette van Hellenberg Hubar, met medewerking van Jojanneke Post (Davique Sierschilderwerken) en Marij Coenen. Tussen Gabriel en Michael. De schilderingen naar Kees Dunselman in de Laurentius & Elisabeth Kathedraal te Rotterdam. Rotterdam: HH. Laurentius & Elisabethparochie, 2018. ISBN 978-90-820976-2-7.
  • Voor de ‘tweede Bezaleël’ (‘Beseleel secundus’) zie Hubar, van Hellenberg, Bernadette C.M. van. De nieuwe Bavo te Haarlem: ad orientem – gericht op het oosten. Zwolle; Haarlem: Wbooks ; Stichting Kathedrale Basiliek Sint Bavo, 2016 (zoektermen register: Beseleel, Bezaleël).
  • Titelbeschrijving van het artikel in Vitruvius: Hubar, Bernadette van Hellenberg. “Een tweede Salomon in Rotterdam. De context van de schilderingen van Kees Dunselman in de Laurentius & Elisabeth Kathedraal te Rotterdam”. Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals 11 (2018): 19–25.

Ben je in Rotterdam, ga de kathedraal dan eens bezoeken:

  • Het parochiecentrum is vrijwel iedere dag geopend tot 13:00 uur: op werkdagen vanaf 10:00 uur en zondags na de mis.
  • Bezoekadres: Robert Fruinstraat 36 (achterzijde kathedraal)
  • Voor verdere contactgegevens en bereikbaarheid met openbaar vervoer surf naar de site van de kathedraal.

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2IJISdn-VanHH2org

Bernadette2all | De collectie in PDF

Wordle woordenwolk Bernadette2all (bvhh.nu 2017)

Wat heb ik on line staan buiten blogs en webartikelen? Om te beginnen een groeiende verzameling in de publieke map http://bit.ly/Bernadette4all.

Enkele rubrieken heb ik eruit getild, zoals hieronder is te zien.

Vakblad Vitruvius

  • Het expressionistische wegkruis van Leen Douwes
  • Balanceren tussen figuratief, decoratief en abstract
  • Het poepende mannetjes op de nieuwe Bavo
  • De nieuwe Bavo te Haarlem, ad orientem
  • Retort in het borgingsproces. De erfgoedSWOT© en de wederopbouw kernkwaliteiten in de AMVB Ruimte.

Verkorte link: http://bit.ly/Bernadette2all-Vitruvius

Heemschut

In Heemschut heb ik maar een korte tijd gepubliceerd. In 1985 vond op het bureau een kleine coup plaats, waardoor de mensen met wie ik samenwerkte er in eenmaal uitgebonjourd werden. Dat was jammer, want we waren een geïnspireerd team dat barstte van de creativiteit. Wat heb ik in die tijd veel geleerd, vooral van eindredacteur Jenny Bierenbroodspot die streng doch rechtvaardig mijn werk corrigeerde. Even voor de context, ik was toen nog geen 30 jaar oud.

De selectie bestaat uit:

  • mijn eerste artikel over de problematiek van de sluiting en herbestemming van kerkgebouwen (1985).
  • de serie over Cuypers’ uitmonstering in de Maastrichtse Servaaskerk, die ik grotendeels met Wies (A.J.C.) van Leeuwen schreef (1983-1985).
  • een artikel over de dreigende ontgrindingen in ons dorp die ten slotte daadwerkelijk zijn uitgevoerd.

Verkorte link: http://bit.ly/Bernadette2all-Heemschut

Et cetera

Dit overzicht is nog niet klaar, zoals de woordenwolk hierboven laat zien, dus het wordt vervolgd!

B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verkorte link van deze pagina is http://bit.ly/Bernadette2all (niet te verwarren met de bestandsmap op Google drive: http://bit.ly/Bernadette4all).

Belasting of ontlasting? Nogmaals ’t poepende mannetje

Op de omslag van de laatste Vitruvius staat als tekst ‘Het poepende mannetje op de nieuwe Bavo’; maar de foto toont de Sint Jan in Den Bosch. Hoe zit dat?
Wat een prozaïsch thema, zul je denken. Maar toch zit er een lijn tussen de denkende mens en de broekzakker. En is dat poepende mannetje op de nieuwe Bavo in Haarlem wel echt een poepend mannetje?

Meer weten? Lees het hier of bestel het nummer bij Educom | Vitruvius.

De oorspronkelijke blog over dit onderwerp – zonder het naschrift over de Sint Jan –  kun je op deze website en op ifthenisnow vinden.

Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
En natuurlijk ook het antwoord op de vraag over het kakkertje van Rembrandt.

;-) B.

Het poepende mannetje op de nieuwe Bavo. Foto bvhh.nu 2013.

BewarenBewaren

Cyclus Rome

Cyclus Rome: het Colosseum
Het Colosseum te Rome (72-80). Foto auteur, 2015.

Van 12 tot 22 juni 2015 was ik met een kleine groep op excursie in Rome onder leiding van Cis Brenders, klassiek archeoloog te Antwerpen, die zich onder meer bezighoudt met de vertaling van De architectura Libri X (De tien boeken over architectuur) van Vitruvius, voluit Marcus Vitruvius Pollio (circa 85 — 20 voor Christus).1 Behalve in de Romeinse kunst – waarbij Brenders veel aandacht besteedde aan een van mijn favoriete onderwerpen, monumentale muurschilderkunst – maakte hij ons ook wegwijs in de vroegchristelijke cultuur. Heel bijzonder was het bezoek aan Ostia waar hij al jaren bezig is met een graffitiproject, klassieke graffiti wel te verstaan.

Daarnaast was er  voldoende gelegenheid voor enkele toppers als de Villa Farnesina, de Villa Borghese, de Agnese van Borromini – om er een paar te noemen – en een superbe ontdekking om de hoek van het hotel: de Joachimkerk met de Hollandse kapel die naar aanleiding van het vijftigjarig priesterfeest van Leo XIII werd gebouwd rond dezelfde tijd als de nieuwe Bavo in Haarlem. Waar ik ook ben, het project waarmee ik bezig ben komt altijd wel een keer om de hoek kijken. Een andere verrassing was het beeld van de zalige Ludovica van Bernini, waar een van de reisgenoten ons op attendeerde. Dit vrijwel onbekende kunstwerk bevindt zich in de Franceso da Ripa in Trastevere en laat – net als beroemde Theresa van Avila van Bernini – de extase zien als gevolg van de mystieke eenwording van de ziel met God.2 Het boeiende hiervan is dat Bernini de iconografie volgt van de Madonna lactans die zo’n prominente rol speelt in de mystiek van Bernardus van Clairvaux.3 Dat vraagt om nader onderzoek!

Bij de verschillende bezienswaardigheden kwamen als vanzelf woorden naar boven die de ene keer resulteerden in gedichten op locatie – gecombineerd met wat reflecties op de achtergrond – en de andere keer inspireerden tot korte essays op vakgebied. De eerste items staan inmiddels on line:

B.4

 


  1. De resultaten van dit project zijn te volgen via www.vitruvius.be. Voor Vitruvius zie ook het lemma op Wikipedia

  2. Zie het betreffende lemma op Wikipedia

  3. Zie daarover in het bijzonder: Kingma, De mooiste onder de vrouwen → Bibliografie

  4. Verkorte link van dit item: http://bit.ly/Cyclus-Rome 

4all | Virtueel magazijn

Collage van covers van enkele rapportpublicaties. Niet alle onderzoeken zijn al beschikbaar. Hieronder is echter al heel wat te vinden.

Educatieve missie

Een van de dingen die ik hoog in het vaandel heb staan is kennisoverdracht. Om dit te kunnen doen, heb ik Vanhellenberghubar.org onder meer als uitgever aangemeld bij het Centraal Boekhuis, het Depot van Nederlandse Publicaties van de Koninklijke Bibliotheek en Google Boeken. Ik heb hier de nodige ervaring mee opgedaan als vennoot van Res nova. Vanaf 2003 hebben we met een aantal partners een stroom aan rapporten geproduceerd met telkens weer verrassende vondsten. Het merendeel van de particuliere opdrachtgevers werkte er graag aan mee om deze voor educatieve doeleinden en algemeen nut ter beschikking te stellen.*

Kenniswinst en culturele kennisbemiddeling zijn het motto. Vandaar dat van de rapportpublicaties gebruik gemaakt kan worden op basis van non profit. De kostprijs is bedoeld om de onkosten te dekken. Via Google boeken (zie hieronder) kan men een deel alvast gratis inkijken.

Bestellen van rapportpublicaties

De rapportpublicaties zijn onderverdeeld in twee categorieën:

  • Voor analoge publicaties staat een stuksprijs van 55 euro (exclusief 6 % btw, dus € 58,30) voor een hoge resolutie full color print. Tevens kun je dan een link ontvangen naar het exemplaar. Dit bedrag is inclusief  verzendkosten.
  • PDF-publicaties waarvoor een bedrag van 8 euro staat (exclusief 21 % btw, dus € 9,68).

De publicatie van je keuze kun je bestellen door een mail te sturen naar vanhellenberghubar[apenstaartje]gmail.com: graag het ISBN-nummer of de titel vermelden. Na betaling van de rekening ontvang je de publicatie analoog of digitaal.

Catalogus

Je bent van harte uitgenodigd om te bladeren in de hoofdmap http://bit.ly/VanHH4all-Gdrive. Om het wat eenvoudiger te maken zijn de fondsen hieronder uitgesplitst:

  • In VanHH.org4all zitten de rapportpublicaties vanaf 2013 die openbaar zijn. Tevens zit er een map met stukken vanaf de oprichting van mijn bureau vanaf 1996, waaronder de artikelen voor Vitruvius, onafhankelijk vakblad voor erfgoedprofessionals. Maar ook het inkijkbestand van mijn boek Verhalen op de muur (2014), over de schilderingen in de Clemenskerk van Merkelbeek kun je hier vinden: http://bit.ly/VanHHorg4all
  • En dan is er de map Cuypers4all die zo divers is – en dat zal alleen maar meer worden – dat er een aparte pagina voor is gemaakt: http://bit.ly/Cuypers4all
  • Ook van het omvangrijke cluster Bavo4all is een aparte pagina gemaakt: http://bit.ly/Bavo4all
  • Via de aparte pagina http://bit.ly/Bernadette2all krijg je een indruk van de collectie analoge artikelen in PDF.
  • De gedichten – beeldgedichten en gedichten op locatie – maken onverbrekelijk deel uit van mijn erfgoedoeuvre. Vaak zijn ze voorzien van een uitvoerige toelichting vanwege de kunst- en cultuurhistorische thema’s die ik behandel. Je kunt terecht op de aparte pagina http://bit.ly/Dichtwerk4all
  • Ook de klassieken mogen er zijn. Wat dacht je van J.A. Alberdingk Thijm, Gerard Brom, Günther Bandmann of M.C. (Matthaeus) Nieuwbarn. Er is een aparte pagina in wording, maar je kunt ook rechtstreeks surfen naar: http://bit.ly/Klassieken4all

Wordt vervolgd!

Wat is er nog meer?

  • Een aantal onderzoeken van onder meer – voorheen – Res nova staat op Google Boeken: deze zijn voor 50% toegankelijk en kunnen eveneens via vanhellenberghubar@gmail.com besteld worden tegen de voornoemde prijs. Je kunt ze vinden door in het zoekscherm van Google Boeken ‘Hellenberg Hubar Res nova‘ in te voeren.
  • Veel gemeenten maken tegenwoordig de erfgoedonderzoeken toegankelijk via hun website. Verder zijn rapporten ten behoeve van bestemmingsplannen sowieso openbaar via www.ruimtelijkeplannen.nl. Hierop kun je onder meer de onderzoeken vinden die ik met Res nova heb gemaakt voor de Bergen in Eindhoven en het beschermd gezicht Bunschoten.

Denk eraan, niet alle rapporten zijn al beschikbaar! Op sommige ligt een embargo en andere zijn nog niet openbaar.

Een van mijn favorieten? De rapportpublicatie over het kloostercomplex in Hoogcruts dat dankzij de inspanningen van Limburgs Landschap en zijn architect Karl Pesch-Konopka van de ondergang is gered. Ga maar eens kijken onder deze link.

B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verwijzingen en gerelateerde onderwerpen:

  • Vanhellenberghubar.org  heeft vaste afspraken met haar opdrachtgevers over de publicatie van onderzoek (zie artikel 30 Algemene voorwaarden): rapporten die niet openbaar zijn of een gevoelige inhoud hebben, worden in principe alleen publiek gemaakt en/of op Google Boeken geplaatst, indien de opdrachtgever daar geen problemen mee heeft, of de gevoeligheid – bijvoorbeeld door het verstrijken van de tijd – niet langer opportuun is.
  • Het gros van deze exemplaren is ook gedeponeerd bij het webloket van Depot van Nederlandse Publicaties van de Koninklijke Bibliotheek ter bevordering van kennis en onderzoek.
  • De rapportpublicaties van uitgever Vanhellenberghubar.org hebben als uitgangspunt een papieren drager! De mogelijkheid om ze digitaal te bestellen doet daar niet af, omdat ze als een uitdraaibare PDF in boekvorm worden opgeleverd en niet in het format van een E-pub. Omdat er echter veel onduidelijkheid bestaat over het toe te passen BTW-tarief wordt hier zekerheidshalve gekozen voor het hoge tarief.
  • De verkorte link van dit item is http://bit.ly/Uitgeverij-VanHHorg.