Krabbels JCC | Wat komt zo al langs

Een groot deel van de Joseph Cuypers Collectie bestaat uit brieven die gelukkig vaak nog in de originele envelop zitten. De bovenste van deze waaier is een envelop met het handschrift van de oude Cuypers. Foto Marij Coenen 2018.

Een groot deel van de Joseph Cuypers Collectie bestaat uit brieven die gelukkig vaak nog in de originele envelop zitten. De bovenste van deze waaier is een envelop met het handschrift van de oude Cuypers. Foto Marij Coenen 2018.

Materiaal om uit te werken

Datering studietijd

Af en toe is het ontsluiten van archiefcollecties echt priegelwerk. Zo ben ik een tijdje terug een hele ochtend bezig geweest om de juiste datering te achterhalen van de studietijd van Joseph Cuypers aan de Polytechnische School in Delft. Die staat fout op de oude site van het Nai (en dus ook in mijn boek over de nieuwe Bavo), ze staat onvolledig op Wikipedia en helemaal niet in het lemma op het Biografische Woordenboek van Nederland. Dankzij de stukken uit de Joseph Cuypers Collectie die we invoerden in MAÏS, kan ik nu met zekerheid zeggen dat het 1879-1883 was.1 Zegt het voort, zegt het voort!

De Polytechnische School te Delft was de voorganger van de Technische Hogeschool en de huidige Technische Universiteit. In de tijd dat Joseph er studeerde, van 1879 tot 1883, stond de opleiding bouwkunde onder leiding van professor Eugen Gugel uit Duitsland.

_____________

Joseph Cuypers en Virgilius in Delft. Hoe zit dit precies?

Bij de huldiging van pater de Groot in 1912 heet het: ‘De heer Cuypers verklaart de relatie van de Violier tot Prof. de Groot en schetste hoe bij op 15-jarigen leeftijd voor ‘t eerst kennis maakte met Prof. de Groot in het klooster te Huissen en later als student in de Studenten-vereeniging te Delft’. Aangezien Virgilius pas in 1898 werd opgericht ziet het er naar uit dat de verslaggever hier een vergissing heeft gemaakt. Mogelijk moet het ‘als student’ uit de zin geschrapt worden.

Hier heeft Joseph Cuypers vermoedelijk ook pater Herman Ermann s.j. leren kennen, die moderator was van Virgiel.

Bronnen:

  • “Geschiedenis vereniging”. Virgiel.nl.
  • “Jubileum Prof. J. V. de Groot.” Het Centrum, 6 november 1913. Delpher Koninklijke Bibliotheek. http://bit.ly/2OTIJ9b-nB.

_____________

Minikrabbels
  • De R.K. Volksbond: ‘Zinrijk en waardig ook is hun door Dr. Alberdingk Thijm z.g. ontworpen herkenningsteeken, hun insigne: een schildjen, horizontaal overdekt met het rationale rood-wit-blauw en het pauselijk geel-wit, in smallen band, dwars daarover heen’. Zie het artikel in tijdschrift De Katholiek van 1898.2
  • Uit een brief van Delphine aan het adres van het Rijksmuseum blijkt Joseph Cuypers in 1918 daar nog steeds een bureau te hebben: datum poststempel, vrijdag 3 mei 1918.3
  • De oudste dochter van Joseph Cuypers, Marguérite, heeft tijdens de Eerste Wereldoorlog in Frankrijk en Nederland gewonde soldaten verpleegd. Conceptbrief Joseph Cuypers  aan pater Herman Ermann s.j. (Fotonummer MG_1132-1133).
  • Uit de stukken blijkt dat Pierre J.J.M. Cuypers in 1914 zijn studie aan de TH Delft niet kon starten, omdat hij gemobiliseerd werd. Na 1918 was dit niet meer in te halen. Nu is eindelijk duidelijk waarom hij niet naar Delft is gegaan (JCC v.n. 81).
  • Fotonummer P1300923, 1915: Pierre J.H. Cuypers schrijft Joseph Cuypers dat hij de heeft plannen voor de kerk van Steenbergen heeft ondertekend. Hij bleef dus tot op hoge leeftijd boegbeeld. Een van de voorwaarden die hij stelde in ruil voor financiële regelingen?
  • JCC v.n. 144: Het Comité Neerlando-Belge d’Art Civique en de wederopbouw van de steden en dorpen in België. Begint hier de belangstelling van Joseph Cuypers voor stedenbouw? De lezing voor de Sorbonne vindt plaats in 1924.4
  • Delphine is lid van de vrouwelijke vrijwillige landstorm. Is dat al tijdens de Eerste Wereldoorlog of daarna? Het probleem van de brieven van Delphine is dat ze die meestal niet dateert! Als er geen envelop met poststempel is, zijn ze moeilijk te dateren.
  • Joseph ondertekent zijn brieven aan Delphine met Joop! Zoals ook hier bij ‘Joopie’ blijkt, was dat zijn eigenlijke roepnaam die alleen door familie en intimi werd gebruikt. Ditzelfde was het geval met zijn peetoom, Jozef Alberdingk Thijm.5 Overigens schrijft zijn vader hem nooit anders aan dan als Joseph.
  • JCC v.n. 72: Lezing #terracotta met brief P.F. Martin: typeert Joseph als de eerste die terracotta constructief heeft gemaakt.
  • Joopies dagboek, van zijn moeder Nenny aan haar zus Dora. Geeft een kijkje in de keuken over huiselijke gebruiken en opvoeding. Joseph sprak als kind al Limburgs.
  • Stuk over glas in lood van Joseph Cuypers (getypt). Heeft het over de glazen van Joep Nicolas in de Noordhoekse kerk. Volgens de Tilburgse Wiki uit 1938-1939. Was dit niet eerder? Totaal andere visie dan bij de nieuwe Bavo, waar hij rond dezelfde tijd slaags raakt met dom van der Meij. Interessant om uit te werken.
  • In 1943 maakt Joseph Cuypers een soort reconstructietekeningen van de meubels uit de eerste van zijn vaders atelier voor het museum. Zie v.n. 65, v.n. 68 en v.n. 69.
  • Waarom is Joseph Cuypers zo vaak naar Osnabrück geweest? Daar geven met name de schetsboeken blijk van.
  • Kun je ook een verhaal vertellen over het ordenen? Zeker, want de manier waarop je een collectie aantreft , zegt alles over de archiefvormer.
  • Schetsboekjes gereconstrueerd op basis van formaat, verkleuring, bindgaatjes, thema en/of jaartal. Dat is niet eenvoudig omdat je ervan uit mag gaan dat bladen van hetzelfde formaat in principe tot meer schetsboekjes kunnen behoren. Soms viel dat te achterhalen op grond van de bindgaatjes. Het was te intensief om aan de hand daarvan individuele schetsboeken te reconstrueren, maar het leidde wel tot de omschrijving van een stapeltje van gelijk formaat als ‘schetsboek(en)’.
  • JCC v.n. 39: Album bij gelegenheid van de 12,5 jarige bruiloft van Joseph Cuypers en Delphine Povel, gemaakt door medewerkers van de firma Cuypers & Co en personeel van Architectuur.6 Opvallend genoeg is de stijl van de inbreng van het architectenbureau modern en die van de kunstwerkplaatsen ‘ouderwets’ quasi middeleeuws. De twee gezichten van het bedrijf of van Joseph Cuypers?
  • Portretfoto op de deelnemerskaart van Joseph Cuypers voor de wereldtentoonstelling in Brussel in 1910. Herkomst en repro GAR, Joseph Cuypers Collectie. Wat heeft Cuypers & Co toen laten zien?
  • JCC v.n. 36: Receptieboek met handtekeningen aanwezigen tijdens de receptie van de 70ste verjaardag van Joseph Cuypers (met ingenestelde stukken). Verkeerd om: notitieboekje Delphine Cuypers met terugblik op de Tweede Wereldoorlog
  • Het bezoek van Joseph Cuypers aan de wereldtentoonstelling in Parijs in 1900.
  • Josephs vrouw Delphine Cuypers-Povel als spelverdeler bij onder meer de PR van de firma. Wordt dit beeld bevestigd door andere stukken?
Opslagmedium of collectiestuk? Een deel van het bestand aan tekeningen en foto’s van de Joseph Cuypers Collectie is opgeslagen in de omslag van september 1887 van de jaargang 1886-1887 van 'Documents classés de l’art dans les Pays-Bas du Xe au XVIIIe siècle, recueillis et reproduits par J.-J. Van Ysendyck'. Op zich heel interessant, omdat het vol prachtige foto's zit van gebouwen in Vlaamse renaissance die nauwelijks verschilt van de 'Oud-Hollandsche' stijl, waardoor Cuypers senior zich liet inspireren voor zijn profane gebouwen. Foto bvhh.nu 2018.

Opslagmedium of collectiestuk? Een deel van het bestand aan tekeningen en foto’s van de Joseph Cuypers Collectie is opgeslagen in de omslag van september 1887 van de jaargang 1886-1887 van ‘Documents classés de l’art dans les Pays-Bas du Xe au XVIIIe siècle, recueillis et reproduits par J.-J. Van Ysendyck’. Op zich heel interessant, omdat het vol prachtige foto’s zit van gebouwen in Vlaamse renaissance die nauwelijks verschilt van de ‘Oud-Hollandsche’ stijl, waardoor Cuypers senior zich liet inspireren voor zijn profane gebouwen. Foto bvhh.nu 2018.

Wij geloven erg in  delen, dus iedereen mag gebruik maken van de gegevens die hier staan, maar wel binnen de termen van de Creative Commons, gespecificeerd onder deze link: http://bit.ly/Copyright-CC-BY-NC-SA-4-0. Dus geen commercieel gebruik en absoluut naamsvermelding, zoals geldt voor al onze teksten en foto’s op deze site.

Wil je een titel om naar te kunnen verwijzen, gebruik dan deze:  Hubar, Bernadette van Hellenberg en Marij Coenen. “Krabbels JCC | Wat komt zo al langs”. VanHellenbergHubar.org (blog), 2019. bit.ly/2U4u4LM-VanHH2Org.

B&M

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


  1. De datering van de studietijd is ontleend aan JCC v.n. 38 en JCC v.n. 112. 

  2. Gedownload via de dbnl.org: http://bit.ly/DeKatholiek-tijdschrift

  3. Fotonummer P1300848.JPG e.v. Zie de foto’s van het bureau op de beeldbank van het Rijksmuseum. 

  4. De items op Evernote en Zotero over dit onderwerp volgen nog. 

  5. Vergelijk A.J., J.A. Alberdingk Thijm

  6. In de stukken wordt het architectenbureau van vader, zoon en kleinzoon Cuypers met Architectuur aangeduid.