A-maze-spin uit de Cuyperscode (2014) ¨

Dit is een doorverwijspagina naar Labyrint: A-Maze-Spin!

Doorverwijspagina

Ubi sunt …

Ubi sunt

Ubi sunt | Gustave Doré

Eenmaal waren wij machtig
En leidde een sterke stamvader
het leger richting Jerusalem

Non nobis domine …

Verstard en met de ogen geloken
Zijn wij in een eeuwig staren verstomd
Onder het hemels Jeruzalem
met haar gouden muren en poorten
van edelsteen die als Apostelen
op wacht staan bij het graf

Dona nobis requiem sempiternam

Ubi sunt | screenshot van het forum voor de Cuyperscode.nl. Collage en tekst, bvhh.nu (2007)

_______________________

Post scriptum met erfgoedraadsel — Het gedicht Ubi sunt schreef ik zowat op de kop af tien jaar geleden voor de Cuyperscode, een erfgoedspel dat we met mijn vorige bedrijf Res nova hadden ontwikkeld in het kader van Cuypersjaar 2007 voor het voortgezet onderwijs in Roermond en omgeving. Het plaatje eronder laat een schermafdruk zien van de oorspronkelijke publicatie op het spelforum. Het doet een beetje denken aan het Droste-effect*, maar dat is het toch niet. Zie je wat er ontbreekt?

Het gedicht was bedoeld om op een versluierde manier te helpen om een van de puzzels van de code op te lossen. Ook al gaat het spel binnenkort off line – vanwege de verouderd interface – ik ga niet verklappen waarover het gaat. Laat ik er een miniraadseltje van maken. Het gaat om de combinatie van wat Doré op deze staalgravure laat zien, Roermond en de naamgever van het spel. Probeer daar een gemene deler in te vinden en dan kom je er wel. En ja, in het gedicht staan belangrijke aanwijzingen.

Ubi sunt is overigens een prachtig dichterlijk thema dat slaat op de heimwee naar het verleden, kort samengevat in de vraag ‘Waar zijn ze gebleven …’, de tijden van weleer, de grote figuren die het verschil maakten. En het is universeel. Althans dat denk ik omdat ik me herinner hoe Bertus Aafjes dit verwerkte in een van zijn verhalen over de Japanse rechter Ooka.*

Met het werk van Gustave Doré* kwam ik voor het eerst in aanraking als middelbare scholier. Wat me destijds erg verbaasde was het negatieve oordeel over zijn werk. Wie het schreef weet ik niet meer, maar ik herinner me een opmerking in de trant van dat Doré geen diepte aan zijn onderwerpen vermocht mee te geven en dus het gebrek aan inhoud compenseerde door de formaten op te blazen. Dat raakte me, omdat ik zijn meeslepende, verhalende taferelen geweldig vond. Later zou ik me tijdens mijn studie kunstgeschiedenis realiseren dat – ook – dit een tijdsbeeld was, niet dat van de kunstenaar, maar van de scribent. En wie zal het zeggen … misschien ligt in dat besef wel de kern van engagement voor ondergewaardeerde kunstenaars die onder meer leidde tot acties voor het behoud van het werk van Cuypers en de oprichting van het Cuypersgenootschap.

Wat betreft het onderwerp van de gravure, het idealiseren van de kruistocht is een typisch fenomeen van de herontdekking van de middeleeuwen in de negentiende eeuw die in Nederland nauw verbonden was met de katholieke emancipatie. Een van de belangrijkste exponenten hier was Cuypers’ zwager, J.A. Alberdingk Thijm die onder meer historische romans over middeleeuwse figuren schreef. Wat ik aan de voorstelling zo frappant vind is dat ze niet buiten, maar binnen – in een grote kerk – is gesitueerd. Toch word je in eerste instantie op het verkeerde been gezet door het portaal linksonder in het beeld en de erker met het balkon voor de bisschop met zijn gevolg. Grappig genoeg hebben we in Nederland een kerk waar vergelijkbare erkers zitten, maar waar ook alweer …

Natuurlijk werden de kruisvaarders geromantiseerd. Het klonk allemaal zo mooi en verheven, strijders voor het geloof. In werkelijkheid hebben zich de meest afgrijselijke taferelen afgespeeld die nauwelijks verschilden van wat IS in deze eeuw op zijn geweten heeft.* Wie zich van de kruistochten een indruk wil vormen, kan ik aanbevelen het indringende boek De bekeerlinge (2016) van Stefan Hertmans te lezen.

Om het effect van de spoiler te voorkomen is hieronder als locatie van dit item de plattegrond van Roermond rondom het Cuypershuis geplaatst, dat een behoorlijk grote rol speelde in de Cuyperscode. En ja, ook dit is een hint.

;-) B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verwijzingen

Dit item kan geciteerd worden als Hubar, Bernadette van Hellenberg. “Ubi sunt | Gedicht op maandag (#Gom)”. VanHellenbergHubar.org (blog), 2007; 2017. http://bit.ly/2hkfrmj.

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2zPXnaj-VanHH2Org

Ubi sunt op weg naar Haarlem

Ubi sunt op weg naar Haarlem herinnert aan de Cuyperscode. Collage en tekst bvhh.nu 2007.
Ubi sunt, a photo by Bern4dette on Flickr.

Op weg naar 3 maart ben ik me aan het oriënteren. Daarbij kwam ik zomaar deze afbeelding tegen. Oude tijden herleven, niet alleen wat betreft de inhoud, maar ook de context, want dit kleine gedicht maakte ik als aanwijzing in het kader van het erfgoedspel De Cuyperscode. Welke weg zou hier beschreven staan? Misschien kom ik daar wel op terug bij de lezing van 3 maart 2014 in de nieuwe Bavo te Haarlem.

Post scriptum 2017

Het is jammer dat het niet meer kan, want ik vond het een geweldige optie: vanuit Flickr een foto met een stukje tekst bloggen. In bovenstaand geval nam ik een voorschot op een lezing over het hemels Jeruzalem in de kathedraal van Haarlem die zelf een van de mooiste incarnaties vormt van dit thema.

Toen ik enige tijd geleden de serie ‘Gedicht op maandag | #Gom’ startte – er lag inmiddels zoveel fraais onder het stof – vond ik dat ook Ubi sunt daarin een plaats verdiende. Misschien wel omdat het een van de exemplaren was die me er in 2008 toe inspireerde eindelijk de stap te zetten naar een bundel. Dat werd Assez de place pour être heureux. Die titel heeft zich onbedoeld tot een metafoor ontpopt, want het is beslist een van de dingen die me erg gelukkig maakt: gedichten schrijven.

;-) B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verwijzingen

Erfgoedspel De Cuyperscode

Het eerste erfgoedspel in Nederland was De Cuyperscode die in 2007 is gelanceerd.

De Cuyperscode was het eerste erfgoedspel in Nederland. Collage bvhh.nu 2010.

De Cuyperscode deel 2 in Amsterdam, Brabant en Gelderland vormde een zo mogelijk nog spannender vervolg op deel 1 dat zich in Roermond afspeelde. Collage bvhh.nu 2010.

Dat dit als erfgoedspel een pioniersrol heeft vervuld, staat vast. De Alternate Reality Game (ARG) die mijn vroegere bedrijf Res nova samen met Lostagain.nl ontwikkelde rond de figuur van Cuypers – in het kader van Cuypersjaar 2007 – is destijds verbazingwekkend goed ontvangen: zowel de bezoekersaantallen op het forum als de reacties van de scholen in Roermond spraken boekdelen. Het spel is spijtig genoeg verouderd – dat geldt met name voor de interface die destijds met behulp van Flash is gemaakt – dus het wordt binnenkort off line gehaald.

In 2009 is deel 2 van de Cuyperscode gelanceerd dat gespeeld kon worden met de antwoorden op de achtergrond via een tutorial. Maar dat was niet het enige nieuwe element, want deze versie was ook nog eens voorzien van een scoresysteem. De punten die de speler verdiende, kon hij inzetten om tips te kopen en om naar de tutorial te gaan die hem naar de oplossing leidden. Het werd dus nog spannender! Maar ook aantrekkelijker: nu kon immers iedereen het spel op eigen kracht uitspelen.

Ook dit spel wordt echter off line line gehaald: niet vanwege de interface, want Lost again had hiervoor een speciale game engine ontwikkeld. Het probleem is dat voor de levensechtheid van het spel destijds gebruik is gemaakt van het sociale medium Hyves. Dit is echter al jaren ter ziele. Mochten er in de toekomst middelen zijn om dit onderdeel te vervangen, dan kan het spel opnieuw gelanceerd worden. Dat zou zeer de moeite waard zijn, want er ligt een spannende roman in spelvorm die laat zien hoe aantrekkelijk raadsels uit het verleden zijn om erfgoed voor het voetlicht te plaatsen.

Het logo van de Cuyperscode is een lakzegel met het wapen van de familie Cuypers. Ontwerp Wolthera.info.

Trial and error in Thorn

In 2014 is de bètaversie van een erfgoedspel gelanceerd, dat zich afspeelde in Thorn (gemeente Maasgouw) en uitgewerkt was door Lostagain.nl. Hierin stond een mysterie centraal dat de jeugdige speler terugbracht naar de begindagen van het Koninkrijk der Nederlanden en de roerige periode daarvoor toen de Fransen ook dit deel van de gebieden langs de Maas bezet hadden. Dankzij een subsidie van de provincie Limburg en de gemeente Maasgouw kregen Museum Land van Thorn en lostagain.nl de kans om een nieuwe stap in de ontwikkeling van serious games op het gebied van cultuur zetten. Namens Vanhellenberghubar.org heb ik bij de zakelijke voorbereidingen en de ontwikkeling van de synopsis geholpen.

Helaas bleek het niet mogelijk om de bètaversie verder te ontwikkelen tot een definitief spel. Lopende het project werd het museum door de gemeente gedeprofessionaliseerd, waardoor de expertise verdween om feedback te vergaren en te beoordelen. Dit cruciale deel van het project werd nog eens bemoeilijkt doordat het basisonderwijs niet in staat bleek testers te leveren en voor te bereiden op de experimentele fase van het spel. Er zit nog altijd een grote kloof tussen spelontwikkelaars en doelgroepen in de onderwijssector.

Zo lang dat het geval is, zullen kleinschalige initiatieven die specifiek op de locale geschiedenis zijn geconcentreerd, het moeilijk hebben. Het is twijfelachtig of de fase van trial and error in Thorn in de toekomst hervat kan worden, maar we blijven er op hopen. Het historische materiaal ligt er en veroudert gelukkig niet.

Wordt vervolgd?

Begin februari 2019 kan geconstateerd worden dat het erfgoedspel langzaam zijn plek lijkt te hebben veroverd. Wie de zoektermen erfgoedspel en erfgoedgame in de zoekmachine invoert, komt interessante voorbeelden tegen. Er is echter een hele grote maar … tussen de hits zitten nagenoeg geen recente erfgoedgames. Erger nog, op de site van uRule die speciaal ontwikkeld is als ‘werkplaats voor games en erfgoed’ dateert het laatste bericht van 2015 en dat geldt ook voor haar Twitterfeed!

Het geeft te denken!

:-( B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verkorte link van dit item: bit.ly/2UFjlHO-VanHH2Org

Unieke zoekterm: 2UFjlHO

Beeldgedichten | Gedichten op locatie

Beeldgedichten Georgië (Nekresi) (bvhh.nu 2011)

Gedichten op locatie krabbel je onmiddellijk in een schrift. In dit geval betreft het de cyclus Georgië (foto bvhh.nu 2011).

Dichtwerk4all — In 2008 ging ik voor de eerste keer op excursies met de organisatie Kunst der Vormen van Marjan van den Bos.* Dat was het begin van een nieuw avontuur met gedichten op locatie, beeldgedichten wel te verstaan. Voor die tijd had ik in het kader van de Cuyperscode al het een en ander gedaan – zoals Ubi sunt … – en natuurlijk het jaarlijkse eindejaarsgedicht vanaf 2000. De interesse zelf ontstond tijdens de lessen Nederlands op de middelbare school. Wat ben ik blij dat ik zo’n goede leraar Nederlands hebt gehad, Piet Eligh. Hij liet me kennis maken met Henriëtte Roland Holst, een liefde voor het leven. En daarna volgden vele anderen. Toch meende ik lang dat het voor mij te hoog gegrepen was, gedichten schrijven. Aan een bundel moest ik al helemaal niet denken, ook al had ik die ambitie en koesterde ik die wens. Ik ben Marjan nog altijd dankbaar dat ze me destijds uitgenodigd heeft en ook achteraf kan ik alleen maar zeggen dat het een bijzondere ervaring was. Wat Kunst der Vormen heeft gebracht, is hieronder te zien, maar vooraf geef ik een indruk van het meest recente werk.

Faits divers

Blogger

  • Bern4dette op Blogger (2011-2013) met diverse losse gedichten die zomaar opdwarrelden: http://bit.ly/Bern4dette-Blogger
  • Curaçao: cyclus op Blogger naar aanleiding van de excursie in 2012.
  • Georgië: cyclus op Blogger naar aanleiding van de excursie in 2011.

Bundels

Wikken & wegen, rechtspraak in Roermond in 14 beeldgedichten
Annelei Engelberts en Bernadette van Hellenberg Hubar, ‘Wikken & wegen, rechtspraak in Roermond in 14 beeldgedichten’, Roermond 2014.

Cuyperscode (2007-2009)

Historische korte verhalen (fanfictions) en gedichten

Miscellania

  • De collectie eindejaarsgedichten vanaf 2000 die ik nog een keer moet bundelen onder een tabblad.
  • De collectie gelegenheidsgedichten, waaruit ik een keuze wil maken
  • De collectie met pogingen tot haiku’s (2011), waarvoor hetzelfde geldt.

En dan liggen er nog een stel op de plank.

Het meeste van wat hierboven staat vermeld, kun je rechtstreeks downloaden via http://bit.ly/Gedichten4all.

;-) B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verwijzingen

  • Voor Marjan van den Bosch zie haar profiel op LinkedIn*.
  • Dit item kan geciteerd worden als: Hubar, Bernadette van Hellenberg. “Beeldgedichten | Gedichten op locatie | Hoe het allemaal begon …” VanHellenbergHubar.org (blog), 2014-2017. http://bit.ly/Dichtwerk4all.
  • Verkorte links van dit item: http://bit.ly/Dichtwerk4all | http://bit.ly/Beeldgedichten-VHHorg