Update februari-maart 2019

Florale geometrie in de bekroning van de steunberen van het schip van de nieuwe Bavo. De sporen daarvan werden tijdens de restauratie achterhaald, op basis waarvan de reconstructie plaatsvond. Foto bvhh.nu 2016.

Florale geometrie in de bekroning van de steunberen van het schip van de nieuwe Bavo. De sporen daarvan werden tijdens de restauratie achterhaald, op basis waarvan de reconstructie plaatsvond. Vanaf 5 april is de organische flora weer te bewonderen in het evenement ‘De nieuwe Bavo bloeit’. Uitvoering Jojanneke Post/Davique Sierschilderwerken. Foto bvhh.nu 2016.

Update februari-maart 2019 — Niets blijft hetzelfde en dat geldt ook voor de items op deze website. Welke berichten hebben we de afgelopen tijd bijgewerkt?

Meest bekeken in februari — En dan hebben we ook nog de topscore van de majeure berichten van februari op de pagina ‘Links sociale media | Facebook, Twitter, Instagram, LinkedIn &’. Neem een kijkje en laat je verrassen! Surf naar http://bit.ly/VanHH2Org21.

Meer over kunst, cultuur & erfgoed kun je vinden op onze Facebookpagina: http://bit.ly/VanHHOrg2FB. Hier plaatsen we niet alleen onze eigen verhalen, maar verspreiden we ook interessante blogs van collega’s en instellingen. Ga eens kijken en ‘like’ de pagina, zodat de kunst-, cultuur- & erfgoedberichten een nog grotere actieradius bereiken!

Never a dull moment!

;-) B&M

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Categorie ‘Klein maar fijn’

Op onze Facebookpagina houden we onder meer het nieuws bij van de Roermonds kunst-, cultuur- & erfgoedinstellingen, waaronder het Historiehuis in Roermond.

Graag attenderen we je op deze tentoonstelling, omdat het Historiehuis op een kleinschalige manier laat zien waarin de collectie van de stad geworteld is. En dat varieert van bijzondere oudheidkundige objecten tot de visitekaartjes van Pierre J.H. Cuypers en zelfs … sigarenbandjes van het merk Ernst Casimir. Een leuke tentoonstelling die goed te combineren valt met een bezoek aan het Cuypershuis.

Links sociale media van de vennoten VanHH.org

Hoe kwam ik hier en waarom? — Waarschijnlijk kwam je hier doordat je klikte op een link in een van onze berichten op de sociale media (bit.ly/VanHH2Org21); maar het kan ook zijn dat je al surfend deze pagina bereikte. Hier kun je altijd de link vinden naar ons laatste majeure bericht op de sociale media.

Ditmaal is het tweemaal Pasen wat de klok slaat (zie de twee eerste dia’s van de presentatie):

In de Goede Week betrof het de kruisweg van Jan Toorop in Oosterbeek: http://bit.ly/2DqXb5M-VanHH2Org

Met Pasen wat de verrijzenis brengt in de ogen van Joep Nicolas (in de crypte van de Dionysiuskerk te Asselt): http://bit.ly/GvdS-Nicolas-Asselt

..
Eens in de maand besteden we hier bovendien aandacht aan het meest bekeken bericht van de afgelopen tijd.

Wat vonden jullie interessant in maart 2019
  • Op Facebook sloeg het item over 19 maart, de feestdag van Sint Jozef alle records. Meer dan 1000 mensen bekeken dit artikel over het Jozefaltaar van de nieuwe Bavo, ontworpen door Joseph Cuypers. Het verbaasde ons wel, want met dit verhaal gaan we iconografisch de diepte in en dat gaat steevast gepaard met een vrij hoog abstractieniveau. Aan de andere kant, symboliek blijft veel mensen intrigeren.
  • Koploper op LinkedIn is de herinnering aan de presentatie Flora in steen die Bernadette gaf bij gelegenheid van de tweede editie van De nieuwe Bavo bloeit in 2016. Van 5 april tot en met 13 april 2019 kun je weer terecht bij de meest fantastische bloeminstallaties in de Haarlemse kathedraal.
  • Op Twitter was het ook bij @Bernadette Sint Jozef troef. Bij @Erfgoedverhaal staat apart genoeg de oproep van Bernadette voor de waterschapsverkiezingen bovenaan. Water is in Nederland niet alleen natuur, maar ook cultuur en behoort dus tot het erfgoed waar we ons sterk voor maken. In de kwart eeuw van ons bedrijf hebben we heel wat cultuurhistorisch onderzoek naar water achter de rug, variërend van het middeleeuwse waterwerk bestaande uit de Steeleilanden te Roermond tot waterlopen en watermolens.
  • We zijn ook actief op Instagram, maar dat is te kort om al conclusies te kunnen trekken.

Helemaal bovenaan staat nog altijd de post op Facebook, geplaatst bij gelegenheid van de sterfdag van Joseph Cuypers. Met name de tekst op het bidprentje heeft veel indruk gemaakt. Inmiddels weet ik dat het door zijn vriend, de deken van Meerssen is geschreven en dat de kinderen het heel toepasselijk vonden.

Berichtenarchief

Het noteren van favoriete posts is niet het enige doel van van deze pagina. Hieronder staat namelijk ook een overzicht van eerdere berichten die we op de sociale media hebben geplaatst. Echt een must voor erfgoedspecialisten met een tik voor archivistiek.

Tip! — Wil je een ouder bericht snel vinden, gebruik dan de zoektoets Ctrl-F of Cmd-F.

    • 21 april 2019: Et resurrexit! Zalig Pasen voor iedereen! Meer weten over deze vrolijke hemel die ons volgens Joep Nicolas staat te wachten dankzij Christus’ verrijzenis, surf dan naar http://bit.ly/GvdS-Nicolas-Asselt.
    • 19 april 2019: Wat doen we in de Goede Week? We kijken naar The Passion, we luisteren naar de Mattheuspassion, maar we kijken – in ieder geval hier – ook naar de kruisweg van Jan Toorop in Oosterbeek die dit jaar een eeuw geleden werd ingewijd (18 mei 1919). Een mooie aanleiding om vandaag, op Goede Vrijdag, terug te blikken op het stuk dat we in ‘De genade van de steiger’ over dit werk hebben geschreven. Surf naar http://bit.ly/2DqXb5M-VanHH2Org om verder te lezen.
    • 14 april 2019: Het mag geen naam hebben, dat beetje sneeuw dat hier in het weekend viel. Dus op naar de Kaukasus met gedicht op maandag. We verkeren in hogere sferen! Maar hoe geef je woorden aan iets dat niet te vatten is? #Gom http://bit.ly/2VHClGb-Gom
    • 8 april 2019: Wat vonden jullie zoal leuk in maart? Volgens de teller was het ‘nieuwe Bavo’ wat de klok sloeg: het bericht over het Jozefaltaar, over het evenement ‘de nieuwe Bavo bloeit’ dat NU loopt (tot en met 13 april) en de loopbrug tussen de twee westtorens die vanaf 1 mei te betreden is. Maar apart genoeg dook ook het item over de waterschapsverkiezingen op. Lees verder op bit.ly/VanHH2Org21
    • 1 april 2019: Met gedicht op maandag zoeken we de blues op die onvermijdelijk ontstaan aan het einde van een mooie reis (Georgië). Blues … alles wordt een tikkeltje scherper en uitvergroot door de onherroepelijkheid van het naderende afscheid. En daar wordt een mens introspectief van, wat weer tot bijzondere overwegingen leidt: http://bit.ly/2CNysbp-Gom.
    • 25 maart 2019: We zijn bezig met de voorjaarsschoonmaak … nee, niet die van het huis, maar van de website. Het resultaat willen we graag met jullie delen: http://bit.ly/2UONgxr-VanHH2Org (Essays en acties &). Zelf was ik eerlijk gezegd best verrast door het item naar aanleiding van Pasen 5 jaar geleden (even naar beneden scrollen). En kijk dan ook even naar de ambities die we hebben met betrekking tot natuurhistorisch erfgoed (nog wat verder door scrollen).
    • 19 maart 2019: 19 maart! Ieder jaar Sint Joep, ieder jaar de herdenking van de geboortedag van mijn vader, 19 maart 1916. Toen hij 100 zou zijn geworden schreef ik onderstaand webartikel, waarin het Jozefaltaar in de nieuwe Bavo, van Joseph Cuypers, centraal staat. Hoe zat dat nu ook weer met de timmerman en de architect? Je leest het via http://bit.ly/VHH-Jozef.
    • 15 maart 2019: 5 april start alweer de vijfde editie van de Nieuwe Bavo Bloeit, een fantastisch evenement dat je een heel ander – en zeer verrassend – beeld geeft van de kathedraal. Wat er gebeurt, zou je het beste kunnen vergelijken met installaties in de hedendaagse kunst, maar dan met levende en vergankelijke materialen. Werkelijk fascinerend! Intussen is het in de kathedraal iedere dag ‘De nieuwe Bavo bloeit’, zoals ik in 2016 bij de opening heb uitgelegd. Via deze link kun je de presentatie zien en je zult verrast zijn, want ook de reeks van Fibonacci komt voor: http://bit.ly/Bavo-Flora-Gslide.
    • 4 maart 2019: Met ‘Gedicht op maandag’ gaan we naar Curaçao, waar in deze dagen ook Carnaval wordt gevierd. De stoelenparade laat zien wat daaraan voorafgaat … Geen haastje-repje! Weken van te voren groeit het lint van zitplaatsen. Zo wordt niet alleen aan het feest gesleuteld, maar ook aan de stemming … Lees verder via http://bit.ly/2EoQW1Y-VanHH2Org.
    • 25 februari 2019: Bezoek ze alle 12! Wat en waar? De 12 monumenten die genomineerd waren voor de Prins Bernhard Cultuurfondsprijs in 2018. Zeker nu het mooi weer is, kun je volop genieten van de landelijke ambiance van een groot deel van de gebouwen. En weet je dat je daarvan ook nog gelukkig wordt! Lees verder via http://bit.ly/2SXMK3l-VanHH2Org.
    • 18 februari 2019: #Erfgoedverhalenarchief ☂ Iemand wel eens de film Carol gezien (2015) die een prachtig beeld geeft van het Amerika van de jaren 1950. Die kun je tegenwoordig huren via YouTube! Behalve dat het een bijzonder ‘coming of age’ en ‘coming out’ verhaal is, tekent het de sfeer dat een van de scènes is opgenomen bij een Googie style wegrestaurant, waarvan er eentje in deze blog centraal staat: ‘Erfgoedzorg in de States’. Lees verder via http://bit.ly/1klLJLU-VanHH2Org
    • 11 februari 2019: ‘Gedicht op maandag’ gaat over wat gebouwen en boeken met elkaar gemeen hebben. Opnieuw een fenomeen dat oost en west verbindt! Of het nu om het Rijksmuseum gaat of de medersa van Marrakesh, in beide gevallen speelt de metafoor van het gebouw als boek. Voor ons aanleiding om een oproep te doen, zoals je kunt lezen bij het gedicht en in de collage. Surf naar http://bit.ly/1Ot7KGN-GOM (#Gom)
    • 4 februari 2019: Met een aantal kunsthistorici zijn we onder leiding van de hoogleraren Anne van Grevenstein en Paul van den Akker naar Gent geweest voor uitleg over de restauratie van het Lam Gods van de gebroeders van Eyck in de Sint-Baafskathedraal. Hélène Dubois, hoofd van het restauratieteam, vertelde over de ontdekkingen en beslissingen die lopende het project aan de orde waren (en zijn). Onvoorstelbaar, wat een meesterschap hebben deze mensen in hun handen en hun hoofd! Iconografisch valt er ook heel wat te verhapstukken aan dit veelluik, dus mijn vingers jeukten! ;-)
      De website is een feest om te bekijken. Onder deze link vind je een interview met Helene Dubois over de restauratie, waarover zij 29 maart 2019 een lezing geeft in het Rijksmuseum.
    • 28 januari 2019: Met gedicht op maandag trekken we weer naar Georgië, ditmaal naar het groene klooster in Likani waar niet alleen de organische, maar ook de stenen flora welig tiert. Over de rijke romaanse architectuur van dit land is nauwelijks substantiële informatie te vinden op internet, dus wie nog informatie heeft … je bent welkom! Verkorte link: http://bit.ly/2B07XyD-Gom
    • 20 januari 2019: 70 jaar geleden overleed Joseph Cuypers! Lees de tekst eens van het bidprentje en vooral wat daar over de oorlog staat. Intussen groeit het boek, waarmee we bij VanHH2Org bezig zijn. @Erfgoedcontent @ifthenisnow @nieuweBavo http://bit.ly/2Rzt7NG-VanHH2Org. Ook geïnteresseerd in het grafmonument van de familie Cuypers? Surf dan naar deze pagina.

Geïnteresseerd in de oudere berichten? Bezoek dan deze archiefpagina.

Wordt vervolgd!

B&M

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


En verder?
  • Meer weten over de rubriek ‘Gedicht op maandag’? Volg dan deze link.
  • Het belangrijkste project waarmee we bezig zijn, is de Joseph Cuypers Collectie. Ga eens kijken onder deze link.
  • Via de afbeeldingen hieronder kun je verder bladeren door onze website.

Het zou fijn zijn als je dit webitem wilt delen of mailen. Dat kun je doen via de knop delen aan het einde van deze pagina (liefst met de hashtag #VanHH2Org).

Verkorte link van dit item: bit.ly/VanHH2Org21

Zoekterm bit.ly 2Ta8xRz

Nieuwsbrief voorjaar 2018

Nieuwsbrief voorjaar 2018 — Op weg naar de zomertijd is het terugblikken op de oogst van de winter en al het andere wat het afgelopen jaar heeft gebracht. Wil je direct naar een bepaald onderwerp, volg dan de inhoudsopgave!


Jojanneke Post ontmoet Kees Dunselman in de schilderingen in de kathedraal van Rotterdam. Collage bvhh.nu 2018.

Gratis E-boek schilderingen kathedraal Rotterdam

Tussen Gabriel en Michael heb ik geschreven in het kader van het onderzoek naar de verdwenen schilderingen van – naar achteraf bleek – niet Jan, maar Kees Dunselman in de Laurentius & Elisabeth Kathedraal te Rotterdam. Dit project ging van start dankzij het gulle gebaar van een mecenas die zich ontfermde over de kalot van de apsis in de kathedraal. De voorstelling op dit gewelf was in 1964 verwijderd onder invloed van de vernieuwingen die tijdens het tweede Vaticaans Concilie (1962-1965) Nederland bereikten. Na raadpleging van de parochie bleek de voorkeur uit te gaan naar een ontwerp dat herinnerde aan het verdwenen werk van Kees Dunselman. Die opdracht ging naar Jojanneke Post van Davique Sierschilderwerken, met wie ik tijdens mijn onderzoek nauw heb samengewerkt. Vooral de sessies op de steiger, lopende het project, waren heel inspirerend. Als je als kunsthistoricus zo nauw mag samenwerken met een kunstenaar en de chemie bruist, dan brengt dat heel veel.

Dat de E-publicatie gratis gedownload kan worden, hebben we te danken aan de kathedraal en het bisdom. Men wil graag dat zoveel mogelijk mensen kennis nemen van dit nieuwe kunstwerk en de achterliggende verhalen. Die zijn er te over! Wat te denken van de mensen die de kerk – want de Elisabethkerk is pas sinds 1968 kathedraal – en haar inrichting tot stand hebben gebracht. Of de symbolische code die in de voorstellingen verborgen zit. Dat bleek een hersenkraker waar Dan Brown eer aan had kunnen behalen. Het was verder een heel avontuur om het geheim te achterhalen van de bijzondere schilderstechnieken van Kees Dunselman, waar Jojanneke Post een eigen variant voor heeft bedacht. En dan het verhaal van de liturgie, waar de bisschop zelf een bijzondere inbreng in heeft gehad.* Bij ieder project leg je weer nieuwe accenten. Ditmaal heb ik liturgie en iconografie dichter bij elkaar gebracht door het virtuele duet tussen de voorgestelde mensen op de muren en de kerkgangers in het gebouw in beeld te brengen. Alles bij elkaar vormt het nieuwe kunstwerk een bijzondere toevoeging aan het gesamtkunstwerk dat de kathedraal vormt: een toevoeging die van deze tijd is, geënt op wat er vroeger speelde.

Een korte blik op de inhoudsopgave van het E-boek maakt duidelijk, dat ik dit nooit had kunnen schrijven zonder de twee grote monografieën van de afgelopen jaren: De nieuwe Bavo te Haarlem (2016) en De genade van de steiger (2013).

De documentaire over glazenier Annemiek Punt

In de sociale media, de pers en op de vaksites is veel aandacht besteed aan het boek over glazenier Annemiek Punt van producent Joost de Wal (juli 2017), waaraan ik heb meegewerkt. Een bijzonder project, waarbij ik voor het eerst een waardestelling heb geschreven over het oeuvre van een levende kunstenaar. Maar dat was niet het enige. Naar aanleiding van mijn analyse is me gevraagd om ook een bijdrage te leveren aan de documentaire van Fokke Baarssen over haar werk. In de trailer hieronder heb ik heel kort iets verteld over de beelddenker die Annemiek Punt is:


Jaar van het verzet en het boek over oom Theo van Joep Vogels

2018 is door het Platform Herinnering Tweede Wereldoorlog (Platform WO2) uitgeroepen tot themajaar ‘Jaar van Verzet’.* Dat biedt een uitgelezen kans om het boek over mijn oom Theo van mijn neef Joep Vogels voor het voetlicht te plaatsen. Joep schreef dat naar aanleiding van het initiatief van de universiteit Tilburg om een digitaal monument voor de vrijheid op te richten. De universiteit vertelt daarover:

  • Op onze universiteit lopen meer dan 12.000 studenten rond, hun levensgeschiedenissen zijn even talrijk. Studenten zijn mensen, geen nummers. Daarom willen wij de 22 studenten die zijn omgekomen op dit digitaal monument uit de anonimiteit halen, een naam en een gezicht geven.*

Een van die studenten was mijn oom Theo, die in het gezin direct na mijn moeder kwam. Omdat de twee broers daarboven, uit een eerder huwelijk van mijn oma, veel ouder waren, lag het voor de hand dat de twee daaropvolgende kinderen min of meer op elkaar aangewezen waren. Mijn lievelingsbroer zei mijn moeder altijd, als ze na tafel verhalen over vroeger vertelde. Er kwamen daarna nog drie broers – Pieter, Harrie en Ton – en als laatste een zusje, Marie-Therese of Muis, zoals iedereen haar noemde. Mijn tante Muis vertelde me ooit dat ze als puber best wel jaloers was op mijn moeder, omdat oom Theo haar meenam naar zijn studentenfeestjes. Een vrolijke jongeman die net als veel anderen aan de – toen nog – hogeschool het voorbeeld volgde van zijn rector magnificus Martinus Cobbenhagen door de loyaliteitsverklaring aan de bezetter niet te ondertekenen. De universiteit heeft de betekenis van dit verzet geactualiseerd door huidige studenten een brief te laten schrijven aan de 22 gevallenen. Onder deze link vind je die voor Theo.


De foto van Theo Vogels op de omslag van het boek is vermoedelijk genomen bij aankomst in de Kriegswehrmachtsgefängnis in Antwerpen (1943). Herkomst: familie Vogels.
De foto van Theo Vogels op de omslag van het boek is vermoedelijk genomen bij aankomst in de Kriegswehrmachtsgefängnis in Antwerpen (1943). Herkomst: familie Vogels.

Alle bewondering voor mijn neef Joep die op een volhardende manier alle informatie over oom Theo bij elkaar wist te krijgen en zo een beeld heeft kunnen reconstrueren over de jeugd en het verzet van deze student die, 25 jaar oud, net na de bevrijding overleed in Siegburg. Om Joep aan het woord te laten:

  • Hij was gewoon een jonge student, die de loyaliteitsverklaring weigerde te tekenen en min of meer toevallig in het verzet verzeilde. Maar zoals veel studenten, nam hij uit naam van geloof en vaderland de handschoen op en verleende hand- en spandiensten aan een verzetsgroep die een van de pilotenlijnen over de Belgische grens organiseerde. Eind 1943 werd een groot deel van die verzetsgroep opgepakt en een aantal leden ter dood veroordeeld, waaronder Theo Vogels. Uiteindelijk zijn 16 van hen overleden in de gevangenis of gefusilleerd, waaronder een 6-tal studenten. In mijn boek beschrijf ik Theo’s levensverhaal vanaf zijn prille jeugd in Tilburg, het Odulphus lyceum, de tijd op kasteel Groenendael in Hilvarenbeek, zijn studententijd met Olof, het verzet, de rechtszaak, de Nacht und Nebel periode daarna tot zijn dood in mei 1945.

Ik ben blij voor mijn oom en trots op mijn neef. Voor mij en mijn tweelingbroer is hij een baken als we aan de slag gaan met het boek over mijn vader.

Volledige titel: Joep Vogels, Student in verzet. Gedreven door geloof, Tilburg 2017, ISBN/EAN 978-90-9030354-3.

Rijp & groen …

Een nieuwsbrief moet je kort houden en dat is niet eenvoudig, want ik heb nog zoveel te vertellen! Daarom een rijtje van enkele dingen waar ik de volgende keer aandacht voor wil vragen:

  • De schijnwerper op … Op het gebied van erfgoed worden heel wat blogs geschreven, dus het ligt voor de hand dat je er na verloop van tijd een paar favorieten op na houdt. Een paar van die bloggers wil ik de komende tijd in het licht zetten.
  • Tussen organisch en synthetisch: de brochure over het gebruik van materialen en technieken in de monumentale schilderkunst van de twintigste eeuw voor de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) ligt bij de redactie.* Ik heb dit overzicht geschreven in goed overleg met en dankzij de geweldige input van Bernice Crijns en Rutger Morelissen van de RCE. De laatste heeft de kopij voor zijn nieuwe E-boek ter beschikking gesteld, dat in detail laat zien hoe verrassend groot de variatie aan middelen en methodes was na de oorlog. Ondertussen is ook dankbaar gebruik gemaakt van het hoofdstuk van Angelique Friedrichs over materialen en technieken in het interbellum, uit De genade van de steiger. Tegelijkertijd met deze brochure verschijnt die over stromingen in de monumentale schilderkunst tussen 1890-1980: Op de steiger.
  • Samen met Menno Heling van het platform voor cultuur, erfgoed en toerisme if then is now, ben ik bezig met de opdracht van het Cuypersgenootschap om een transitie voor te bereiden van een vereniging oude stijl naar een organisatie anno nu. Virtueel floreert het Cuypersgenootschap als je afgaat op de ruim 1100 volgers op Twitter bij @Cuypersgenoten. Kijken we naar de prozaïsche praktijk dan gaat het er net zo aan toe als bij veel andere erfgoed organisaties: men kampt met een slinkend ledental en een forse vergrijzing. Wat kunnen we daaraan doen?
  • #Gom staat voor gedicht op maandag! Grappig, als het woord gedicht valt, hoor je de mensen al kreunen. Maar bij mij hoef je niet te schrikken, want het zijn gewoon kleine verhaaltjes bij een plaatje en dat plaatje gaat meestal over erfgoed. Dat kan van alles zijn en dat maakt het zo gevarieerd. Ongeveer eens in de veertien dagen graai ik in mijn collectie en zet een exemplaar online. Ze doen het heel aardig op Twitter.

Wordt vervolgd!

;-) B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Even verder surfen op mijn site? Klik dan op het plaatje en neem een kijkje bij:

De diashow van de kalotschildering van Jojanneke Post, geïnspireerd door het ontwerp van Kees Dunselman in de Laurentius & Elisabeth Kathedraal te Rotterdam. Foto bvhh.nu 2018.   Een prachtig project was #KunstinBreda dat ik met Marjanne Statema heb uitgevoerd. Foto bvhh.nu 2016.   Een van mijn mooiste projecten: 'De nieuwe Bavo te Haarlem, Ad orientem | Gericht op het oosten', Stichting Kathedrale Basiliek Sint Bavo, WBOOKS 2016.

Verkorte link van dit item: bit.ly/2DHF7BJ-VanHH2org

Gedicht op maandag | #Gom op Twitter

De serie ‘Gedicht op maandag’ #Gom kan direct op twitter bekeken worden via deze link.

Wat ik daar nu toch mee wil, met dit soort gedichten, lees je hieronder naar aanleiding van mijn eerste bundel ‘Assez de place’ (2008).


Mijn eersteling*

Ik liep er al een hele tijd mee rond, voordat ik me waagde aan mijn eerste bundel gedichten – Assez de place pour être heureux – die ik schreef tijdens een excursie in de Picardie met het gezelschap ‘Kunst der vormen’ in 2008. De titel is ontleend aan de tekst die Marjan ons tijdens een briefing voorlas, waarin de regel voorkwam: ‘Pense qu’il faut si peu de place pour être heureux’. Wat mij betreft, was er op de plek waar we waren ‘assez de place pour être heureux’. Ik heb het als een gunst ervaren om zowel in ambiance als gezelschap zoveel inspiratie te vinden dat mijn droom werkelijkheid werd. De ‘notice explicative’ bij de gedichten ben ik gestart met een soort beginselverklaring die niets van haar kracht verloren heeft:

De gedichten zijn het resultaat van vrije associatie en zijn in de kiem vaak in enkele minuten op locatie tot stand gekomen, waarna het tijdrovende schaafwerk en het wikken en wegen van subtiele woordschakeringen volgde. Bij de opzet ervan heb ik vanwege de beoogde relatie met de ‘kunst der vormen’ geen enkele poging gedaan me los te maken van mijn discipline als kunsthistoricus. Ook al deed zich hier niet de noodzaak voor om mijn interpr taties wetenschappelijk te onderbouwen, om ze te kunnen geven – hoe verdicht ook – moest ik een beroep doen op mijn individuele schatkamer aan beelden en woorden. Daar schuilt natuurlijk ook een pracht van een paradox achter die ik graag bewaar voor een volgende keer.

Net zoals architectuur – en de kunst in het algemeen – kunnen gedichten vanuit verschillende lagen gelezen worden. Dat geldt al helemaal als er ook nog een plaatje bij zit. Het bleek een spannende worsteling te zijn om een goede onderlinge groepering te vinden tussen de twee media. Bij een gedicht op locatie zijn woord en beeld immers onverbrekelijk met elkaar verbonden. Eigenlijk gaat het om een soort stripverhaal en dan staat zo’n zin er zonder figuratieve ondergrond maar naakt bij.

Bij deze stripgedichten bestaat de eerste laag van de interpretatie uit datgene wat iedereen er zelf van maakt. En dat kan iets heel anders zijn dan ik bedoelde. Dat is niet erg. Zoals de kunstfilosoof Jacques de Visscher ooit met de nodige verve beweerde, is de bestemming van de kunst niet de maker zelf, ‘maar het publiek, en dat bijgevolg de zaak van het begrijpen van een kunstvoorwerp niet in de eerste plaats bij de maker ligt die dit dan buiten het werk om aan de toeschouwer als aangesprokene dicteert’. Kunstwerken zijn niet aansprekelijk omdat ze ‘in de particulariteit van de wereld van de maker’ gevangen zitten, maar juist omdat ze steeds weer ‘nieuwe verhalen genereren’. Het staat ieder dus vrij er van te maken wat men wil, zoals ik met mijn vrije associatie eveneens heb gedaan. Maar de meeste mensen blijken daar wel een handvat bij te kunnen gebruiken. Vandaar dat ik enige achtergrondinformatie bij de gedichten geef.

En zo ben ik dat blijven doen.

Meer weten over de gedichten die ik vanaf 2006 schreef? Volg dan deze link.

;-) B.

Omslag gedichtenbundel 'Assez de place' (2008) | Gedicht op maandag #Gom
De eerste bundel met erfgoedgedichten op locatie was ‘Assez de place’.

* Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2fEzLO1-Assez

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewarenBewarenBewarenBewarenBewaren

BewarenBewaren

BewarenBewaren

Belasting of ontlasting? Nogmaals ‘t poepende mannetje

Op de omslag van de laatste Vitruvius staat als tekst ‘Het poepende mannetje op de nieuwe Bavo’; maar de foto toont de Sint Jan in Den Bosch. Hoe zit dat?
Wat een prozaïsch thema, zul je denken. Maar toch zit er een lijn tussen de denkende mens en de broekzakker. En is dat poepende mannetje op de nieuwe Bavo in Haarlem wel echt een poepend mannetje?

Meer weten? Lees het hier of bestel het nummer bij Educom | Vitruvius.

De oorspronkelijke blog over dit onderwerp – zonder het naschrift over de Sint Jan –  kun je op deze website en op ifthenisnow vinden.

Aanvullingen en suggesties zijn altijd welkom!
En natuurlijk ook het antwoord op de vraag over het kakkertje van Rembrandt.

;-) B.

Het poepende mannetje op de nieuwe Bavo. Foto bvhh.nu 2013.

BewarenBewaren

Glazenier vandaag de dag

Artikel #AnnemiekPunt klaar, @Glaskunst! Sublieme Thomas More in kathedraal Roermond, @ifthenisnow @EMFVerheggen

Een interessante uitdaging om een artikel te schrijven over een levende kunstenaar. De eerste ervaringen heb ik daarmee opgedaan in het Bavoboek, maar toen ging het erom om te laten zien hoe de eigentijdse kunstwerken zich verhouden tot het iconografische gedachtegoed dat bouwheer en architect inspireerde, toen ze de kathedraal ontwierpen. Nu gaat het om het positioneren van een persoon en haar oeuvre, vergelijkbaar met wat ik in De genade van de steiger heb gedaan. Na het gesprek wat ik met glazenier Annemiek Punt en haar partner Astrid Vroemesse heb gehad buitelen de ideeën door mijn hoofd. Omdat ik vrijwel altijd schrijf op mijn intuïtie, zal dat vast ook hier gebeuren. Ik ben benieuwd waar het me brengt.

Inmiddels is het artikel ingeleverd en zowel Joost de Wal, de eindredacteur van het boek, als de persoon om wie het tenslotte gaat, Annemiek Punt, is tevreden. De eerste vond het ‘een rijk en wijs verhaal’: ‘helder & compleet en logisch van opbouw’. De kunstenaar schreef me: ‘Erg indrukwekkend! Het is net of ik mezelf beter ken nu’. Dat laatste is heel mooi en kernachtig gezegd, want dat is wel wat er kan gebeuren als iemand bij wijze van spreken drie stappen naar achteren zet en jouw oeuvre bekijkt als deel van de geschiedenis. Of misschien beter, een geschiedenis, want iedereen heeft nu eenmaal als vertrekpunt zijn of haar visie op het verleden; hoe wetenschappelijk ook. En ja, je hebt het al in de gaten, ik werp met deze volzinnen ook wat rookgordijnen op, omdat ik op een plezierige manier verlegen ben met de complimenten.

Heb ik je nieuwsgierig gemaakt? Surf dan naar de bestelpagina met het inkijkexemplaar.

;-) B.

Vragen? Stuur een mailtje naar bernadette@vanhellenberghubar.org!


Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2tLHXSa

#KunstinBreda op de sociale media

#KunstinBreda op de sociale media — Van de de rijkdom van dit project krijg je alleen al een beeld door de serie collage’s hieronder.

Nota bene — Wil je rustig door de dia’s kunnen gaan, navigeer dan zelf met de muis of bij een touchscreen met je vinger.

In deze diashow zit een selectie van de items die via de sociale media zijn verspreid: voor een deel gaat het om collage’s met tekst die ik heb gepost en voor een deel om screenshots van het resultaat.

Om een indruk te krijgen van wat #KunstinBreda via de sociale media heeft gebracht, kun je via deze snelkoppelingen surfen naar Twitter en Facebook.
Dan wordt duidelijk hoe groot tegenwoordig de expertise is waar via de sociale media gebruik van gemaakt kan worden. Professionals delen hun kennis en varen er allemaal wel bij.
Achteraf vind ik het jammer dat ik niet eerder systematisch ben gaan werken met de hashtag #KunstinBreda, want er zijn nog meer interessante gegevens tevoorschijn gekomen, zoals over het bedrijfsstempel van de firma Nicolas.

We kunnen er niet om heen en ik wil er ook niet om heen: er zal wel een discipline ontwikkeld moeten worden, om dit soort gegevens duurzaam op te slaan.

Wie denkt mee?

;-) B.

KunstinBreda op de sociale media | Hemels Jeruzalem in de Laurentiuskerk van 't Ginneken, #KunstinBreda (bvhh.nu 2016).

Verkorte link van dit item: http://bit.ly/2ecnmPv

Terug naar de projectpagina.

#Glas

 


Apsisramen Pierre Cuypers-Frans Nicolas (1873), Martinuskerk #KunstinBreda. bvhh.nu 2016.
De apsisramen in de Martinuskerk van Princenhage, ontworpen door Pierre Cuypers en uitgevoerd door atelier Frans Nicolas (1873). #KunstinBreda. Foto bvhh.nu 2016.

Greep uit de sociale media

;-) B.
Een van de ondeugden in de nieuwe Bavo van beeldhouwer Johannes Maas (1914) (Foto BvHH 2016).

De Clemenskerk in de media

Loop even met me mee door de sociale media tijdens de wordingsproces van het boek:

 

Postscriptum — Nu ruim twee jaar later zijn de sociale media meer dan ooit belangrijk geworden voor de onderzoeker. Hoe dat zit wordt met name geïllustreerd door deze webpagina van #KunstinBreda. Nu zou ik ook een hashtag hebben gebruikt voor de Clemenskerk dat een geweldig indexaanjager werkt.

B.

Tekstband in de Clemenskerk van Merkelbeek. Foto Marij Coenen 2014. CC BY-NC 2.0.